Με την πρώτη ματιά, το αιφνιδιαστικό πυραυλικό πλήγμα του Ιράν εναντίον αμερικανικής βάσης στην Ιορδανία, νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, φάνταζε δύσκολο να εξηγηθεί. Η επίθεση έθεσε ουσιαστικά τέλος στην εύθραυστη παύση των άμεσων εχθροπραξιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και ώθησε την Ουάσιγκτον να επαναλάβει τα πλήγματα στο εσωτερικό του Ιράν.
Ήταν, επίσης, μια ασυνήθιστη κίνηση. Αν η προτεραιότητα της Τεχεράνης ήταν η κατάπαυση του πυρός, το πλήγμα δύσκολα εξηγείται.
Ωστόσο, αν οι Ιρανοί ηγέτες εκτιμούν ότι μια ελεγχόμενη αντιπαράθεση θα μπορούσε να προσφέρει μεγαλύτερο στρατηγικό πλεονέκτημα, τότε η απόφαση καθίσταται πιο κατανοητή.
Μια πιθανή εξήγηση, όπως αναφέρει ανάλυση του BBC, είναι ότι η Τεχεράνη πιστεύει πως, παρά τους κινδύνους που ενέχει, ένας περιορισμένης κλίμακας πόλεμος εξυπηρετεί καλύτερα τα συμφέροντά της.
Σήμερα, καμία από τις δύο πλευρές δεν φαίνεται έτοιμη για έναν ολοκληρωτικό πόλεμο. Η Ουάσιγκτον δεν δείχνει ιδιαίτερη διάθεση για μια πολύ ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση, η οποία θα μπορούσε να απειλήσει τις ενεργειακές υποδομές της περιοχής, να εμπλέξει περισσότερες χώρες, να εκτινάξει τις τιμές του πετρελαίου και να εξαντλήσει περαιτέρω τους στρατιωτικούς πόρους των ΗΠΑ.
Το Ιράν ενδέχεται επίσης να επιδιώκει την αποφυγή ενός ολοκληρωτικού πολέμου, καθώς η αποδυναμωμένη αεράμυνά του, οι ευάλωτες βιομηχανικές υποδομές και η οικονομία που πλήττεται από τις κυρώσεις καθιστούν την αποκατάσταση των απωλειών ολοένα και πιο δύσκολη και δαπανηρή. Το Ιράν ίσως κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αυτό δημιουργεί περιθώρια για μια στρατηγική που δεν βασίζεται στη στρατιωτική νίκη, αλλά στη διαρκή άσκηση πίεσης.
Μια παρατεταμένη κατάπαυση του πυρός, υπό τις παρούσες συνθήκες, θα μπορούσε στην πραγματικότητα να αφήσει την Τεχεράνη σε ασθενέστερη θέση. Ο ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμένων από τις ΗΠΑ θα συνεχιζόταν, οι κυρώσεις θα παρέμεναν σε ισχύ και το Ιράν θα εξακολουθούσε να είναι σε μεγάλο βαθμό αποκλεισμένο από τις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Στο μεταξύ, η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ και άλλες χώρες της περιοχής που εξάγουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο θα μπορούσαν σταδιακά να επαναλάβουν τις κανονικές εξαγωγές τους, ενώ το Ιράν θα παρέμενε οικονομικά απομονωμένο.
Μια περιορισμένης κλίμακας σύγκρουση θα μπορούσε να μεταβάλει αυτό το σκηνικό για το Ιράν.
Παρόλο που το Ιράν καταβάλλει βαρύ στρατιωτικό και οικονομικό τίμημα, οι διαταραχές στα Στενά του Ορμούζ και —μέσω των Χούθι— η πίεση στην περιοχή του Μπαμπ αλ-Μαντάμπ συνεχίζουν να επηρεάζουν την παγκόσμια ναυτιλία, το κόστος ασφάλισης και τις αγορές ενέργειας. Ακόμη και η περιορισμένη αβεβαιότητα αναγκάζει κυβερνήσεις, εφοπλιστές και εισαγωγείς να δίνουν σημασία στα αιτήματα του Ιράν.
Στην ουσία, η Τεχεράνη ενδέχεται να πιστεύει ότι διαθέτει ακόμη διαπραγματευτικά χαρτιά.
Το Ιράν φαίνεται επίσης να επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει τη διπλωματική συζήτηση. Αντί να αποδεχθεί την απρόσκοπτη ελευθερία ναυσιπλοΐας, έχει επανειλημμένα υποδείξει ότι η ναυτιλιακή δραστηριότητα θα πρέπει να διέπεται από κανόνες που έχουν συμφωνηθεί με το Ιράν ή τελούν υπό τον έλεγχό του.
Εάν αυτή η ερμηνεία ευσταθεί, ο στόχος της Τεχεράνης ίσως είναι να διασφαλίσει ότι οποιαδήποτε μελλοντική αποκατάσταση της κανονικής λειτουργίας στα Στενά του Ορμούζ θα αντικατοπτρίζει την ιρανική επιρροή, αντί για μια επιστροφή στο προ της σύγκρουσης καθεστώς.
Μια παρατεταμένη, περιορισμένης κλίμακας σύγκρουση θα επέτρεπε στο Ιράν να διατηρήσει την πίεση προκειμένου να επιτύχει αυτόν τον στόχο.
Από την οπτική της Τεχεράνης, η διατήρηση της κρίσης σε επίπεδα χαμηλότερα από εκείνα ενός ολοκληρωτικού πολέμου ενδέχεται, συνεπώς, να είναι προτιμότερη από την αποδοχή μιας κατάπαυσης του πυρός που αφήνει ουσιαστικά αμετάβλητες τις κυρώσεις, τον αποκλεισμό και την οικονομική απομόνωση.
Ενδέχεται επίσης να υπεισέρχονται εσωτερικοί υπολογισμοί.
Το Ιράν εξακολουθεί να αντιμετωπίζει πολύ υψηλά ποσοστά πληθωρισμού, ανεργία, οικονομικές δυσχέρειες και λαϊκή δυσαρέσκεια. Σε περιόδους εξωτερικής σύγκρουσης, οι κυβερνήσεις συχνά βρίσκουν ευκολότερο να καταστείλουν την εσωτερική αντιπολίτευση, να δικαιολογήσουν αυστηρότερα μέτρα ασφαλείας και να συσπειρώσουν την κοινή γνώμη γύρω από την εθνική άμυνα. Αυτό δεν επιλύει τα οικονομικά προβλήματα του Ιράν, αλλά μπορεί να μετριάσει την άμεση πολιτική πίεση που αυτά προκαλούν.
Τίποτα από αυτά δεν σημαίνει ότι η στρατηγική αυτή στερείται σημαντικού κόστους.
Το Ιράν εξακολουθεί να υφίσταται επανειλημμένα στρατιωτικά πλήγματα και οικονομική αβεβαιότητα, ενώ δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι η τρέχουσα ισορροπία μπορεί να διατηρηθεί. Αυτό είναι το βασικό παράδοξο που αντιμετωπίζει η Τεχεράνη. Μια ελεγχόμενη σύγκρουση μπορεί επί του παρόντος να προσφέρει μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ από μια ατελή ειρήνη, αλλά οι ελεγχόμενες συγκρούσεις έχουν την τάση να ξεφεύγουν από τον έλεγχο.
Το Ιράν ενδέχεται να πιστεύει ότι μπορεί να κλιμακώσει την κατάσταση με αρκετή προσοχή, ώστε να διατηρεί την πίεση προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας και την περιφερειακή διπλωματία, αποφεύγοντας παράλληλα έναν ολοκληρωτικό πόλεμο.
Ωστόσο, αυτός ο υπολογισμός ενέχει επίσης σημαντικούς κινδύνους.
Πέρα από την πιθανότητα ενός πολύ ευρύτερου πολέμου, μια παρατεταμένη σύγκρουση χωρίς ορατό τέλος θα μπορούσε σταδιακά να ενισχύσει τη διεθνή υποστήριξη για μια πιο δυναμική αντίδραση. Υπάρχουν ήδη ενδείξεις ότι η σύγκρουση διευρύνεται.
Η Σαουδική Αραβία, η οποία αρχικά επιδίωκε να αποφύγει την άμεση εμπλοκή, έχει εξαπολύσει πλήγματα κατά σιιτικών ομάδων που πρόσκεινται στο Ιράν στο Ιράκ και έχει αναλάβει στρατιωτική δράση εναντίον των Χούθι.
Εάν συνεχιστεί η διατάραξη του παγκόσμιου εμπορίου και των αγορών ενέργειας, άλλες χώρες που μέχρι στιγμής προσπαθούσαν να τηρήσουν στάση αναμονής ενδέχεται να είναι πιο πρόθυμες να στηρίξουν προσπάθειες για την άσκηση μεγαλύτερης πίεσης στο Ιράν.
Ορισμένες κυβερνήσεις μπορεί επίσης να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι το κόστος μιας πιο αποφασιστικής αντίδρασης είναι προτιμότερο από τη διαρκή αντιμετώπιση κρίσεων που επηρεάζουν τη διεθνή ναυτιλία και τον ενεργειακό εφοδιασμό.
Παραμένει αβέβαιο αν οι προαναφερθείσες πιθανότητες —συμπεριλαμβανομένης της ενεργού εμπλοκής περισσότερων χωρών— θα επαληθευτούν. Πολλά ενδέχεται να εξαρτηθούν από το αν η Τεχεράνη θα καταφέρει να διατηρήσει μια στάση προσεκτικά σταθμισμένων ενεργειών, χωρίς να προκαλέσει αντίδραση που θα μεταβάλει ριζικά τους πολιτικούς και στρατιωτικούς υπολογισμούς των Ηνωμένων Πολιτειών. Το επόμενο απρόβλεπτο πλήγμα θα μπορούσε να καθορίσει την πορεία της σύγκρουσης.
