Σε νέα περίοδο πολιτικής δίνης εισέρχεται η Ισπανία, καθώς πρωθυπουργός, Πέδρο Σάντσεθ, ανακοίνωσε από το Μέγαρο της Μονκλόα την προσφυγή της χώρας σε πρόωρες εκλογές, οι οποίες θα πραγματοποιηθούν στις 29 Νοεμβρίου.
Κατά τη θεσμική του δήλωση, ο Σάντσεθ παραδέχθηκε ότι η κυβέρνησή του «έχει κάνει λάθη» και πως δεν κατάφερε να υλοποιήσει όλα όσα είχε θέσει ως στόχο.
Η απόφαση για την πρόωρη προσφυγή στις κάλπες ήρθε έπειτα από ένα Σαββατοκύριακο έντονων διαβουλεύσεων του Ισπανού πρωθυπουργού με μέλη της κυβέρνησής του, στελέχη του κόμματός του, αλλά και πολιτικούς συμμάχους από άλλους σχηματισμούς.
Παρότι οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι μάλλον θα χάσει τις εκλογές και θα ανέβει στην εξουσία η Δεξιά, η πολιτική σκηνή της χώρας παραμένει αβέβαιη και ο 54χρονος, ο οποίος κυβερνά 8 χρόνια χωρίς να έχει απόλυτη πλειοψηφία στη Βουλή, θα κληθεί να λάβει πολλά ρίσκα και να απαντήσει στος κρίσεις που ταλανίζουν τη διακυβέρνησή του.
Ο Σάντσεθ βρέθηκε αντιμέτωπος με αυξανόμενη πίεση λόγω υποθέσεων διαφθοράς που αφορούν πρόσωπα από το στενό πολιτικό και οικογενειακό του περιβάλλον, ενώ η απότομη αύξηση των μεταναστευτικών ροών προς τη Θέουτα έφερε εκ νέου στο επίκεντρο την πολιτική της κυβέρνησης στο μεταναστευτικό, σύμφωνα με όσα αναλύουν οι New York Times.
Το στεγαστικό πρόβλημα επιβάρυνε την κατάσταση. Με αφορμή την υπόθεση της 87χρονης Μαρικάρμεν, η έντονη κοινωνική δυσαρέσκεια για την εκτίναξη των ενοικίων και την έλλειψη προσιτής κατοικίας κορυφώθηκε την περασμένη εβδομάδα, όταν ο κυβερνητικός συνασπισμός, ο οποίος δεν διαθέτει κοινοβουλευτική πλειοψηφία, απέτυχε να εξασφαλίσει τις απαραίτητες ψήφους για την έγκριση νέων μέτρων για τη στέγαση.
Οι τρεις κρίσεις – Διαφθορά, Θέουτα, στεγαστικό
Ο πρώην κορυφαίος αξιωματούχος του Σοσιαλιστικού Κόμματος Χοσέ Λουίς Αμπάλος καταδικάστηκε τον Ιούνιο σε 24 χρόνια κάθειρξης για δωροδοκία και διαφθορά. Τον Μάιο η αστυνομία πραγματοποίησε έφοδο στα γραφεία του Σοσιαλιστικού Κόμματος, στο πλαίσιο έρευνας για πιθανή εκστρατεία σπίλωσης δικαστών που εξέταζαν υποθέσεις σχετικές με συγγενικά πρόσωπα του πρωθυπουργού.
Μεταξύ αυτών είναι η σύζυγός του, Μπεγόνια Γκόμεθ, η οποία κατηγορείται για διαφθορά και άσκηση επιρροής, καθώς και ο αδελφός του, Νταβίντ. Υπό έρευνα βρίσκεται επίσης ο πρώην πρωθυπουργός Χοσέ Λουίς Ροδρίγεθ Θαπατέρο. Ολοι αρνούνται οποιαδήποτε παρανομία.
Νέα εστία πίεσης αποτέλεσε η έκρηξη των μεταναστευτικών αφίξεων στη Θέουτα, τον ισπανικό θύλακα στη Βόρεια Αφρική. Δεκάδες χιλιάδες μετανάστες έφθασαν στην περιοχή στη διάρκεια του καλοκαιριού, ενώ τουλάχιστον 141 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους κατά τις διελεύσεις.
Η Μαδρίτη κινητοποίησε τον στρατό για τη διαχείριση της κατάστασης, ενώ μεγάλο μέρος των μεταναστών επέστρεψε στο Μαρόκο. Χιλιάδες, ωστόσο, παρέμειναν στη Θέουτα, δημιουργώντας έντονα προβλήματα διαχείρισης. Η ισπανική Δεξιά κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι η πολιτική της ενθαρρύνει τις μεταναστευτικές ροές.
Υπενθυμίζουμε ότι ο Πέδρο Σάντσεθ ότι έχει εναντιωθεί σθεναρά κατά του Ντόναλντ Τραμπ. Η κόντρα μεταξύ των δύο ηγετών κορυφώθηκε με αφορμή την αύξηση των αμυντικών δαπανών της Μαδρίτης και την παραχώρηση των αεροπορικών βάσεων της χώρας για τις αμερικανικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν. Επίσης, η Μαδρίτη κατηγορεί το Τελ Αβίβ για γενοκτονία στη Γάζα, κάτι που το Ισραήλ απορρίπτει.
Η μεγαλύτερη ωστόσο πίεση ήρθε από τη στεγαστική κρίση. Η περιορισμένη προσφορά κατοικιών, σε συνδυασμό με την αύξηση του τουρισμού, τη μετανάστευση και τις επενδύσεις ξένων κεφαλαίων στην αγορά ακινήτων, έχει οδηγήσει σε απότομη άνοδο των τιμών.
Η κοινωνική δυσαρέσκεια κορυφώθηκε τον περασμένο μήνα, όταν η 87χρονη συνταξιούχος Μαρία δελ Κάρμεν Αμπασκάλ απομακρύνθηκε από το διαμέρισμα στο οποίο ζούσε επί 70 χρόνια. Μετά τις έντονες αντιδράσεις και τις μαζικές κινητοποιήσεις, της επετράπη να επιστρέψει στο σπίτι της.
Η κυβέρνηση κατέθεσε στη συνέχεια πακέτο μέτρων για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης. Δεν κατάφερε όμως να εξασφαλίσει την απαιτούμενη στήριξη και η σχετική νομοθεσία καταψηφίστηκε.
Η στρατηγική του Πέδρο Σάντσεθ
Μετά τις διαμαρτυρίες για την έξωση της 87χρονης Μαρικάρμεν Αμπασκάλ στη Μαδρίτη, ο Σάντσεθ κατέθεσε πρόταση για πλαφόν στα ενοίκια και πάγωμα των εξώσεων. Η Δεξιά όμως μπλόκαρε τον νόμο.
Με χιλιάδες ακτιβιστές να έχουν κατασκηνώσει στην πρωτεύουσα, έξω από την έδρα της περιφερειακής κυβέρνησης της Μαδρίτης —στην οποία ηγείται το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα (PP)—, ο Σάντσεθ φαίνεται πως επιχειρεί να μετατρέψει τις κάλπες σε δημοψήφισμα για το στεγαστικό ζήτημα, όπως εξηγεί δημοσίευμα του Reuters. Δηλαδή, απευθύνεται στους πολίτες με το εξής «αδιέξοδο»: «Εγώ προσπαθώ να σας βοηθήσω με τα ενοίκια, αλλά η Δεξιά με μπλοκάρει. Διαλέξτε πλευρά».
Και αυτό είναι σημαντικό να επισημανθεί, γιατί δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το 68% των Ισπανών επιθυμεί πλαφόν στα ενοίκια, ακόμη και ψηφοφόροι των δεξιών κομμάτων.
Η κίνηση αυτή ενδέχεται επίσης να αλλάξει την ατζέντα της επικαιρότητας. Απομακρύνει τα φώτα της δημοσιότητας από τις αποκαλύψεις για σκάνδαλα διαφθοράς στο κόμμα του και και τις υποθέσεις που εμπλέκουν τη σύζυγο και τον αδελφό του, αλλά και από τις αρνητικές αντιδράσεις που δέχτηκε για τη διαχείριση της μεταναστευτικής κρίσης στη Θέουτα. Παράλληλα, έντονη παραμένει η δυσαρέσκεια για την αμνηστία στους Καταλανούς αυτονομιστές, η οποία του επέτρεψε να εξασφαλίσει μια τρίτη θητεία το 2023.
«Βλέποντας την αδυναμία νομοθέτησης για το ζήτημα που απασχολεί περισσότερο τους πολίτες, ο στόχος είναι να εργαλειοποιθεί η κοινωνική κινητοποίηση», δήλωσε ο πολιτικός αναλυτής Εντουάρντο Μπαγιόν. «Η λογική είναι να μετατραπεί ένα απτό πρόβλημα σε δίλημμα μεταξύ πολιτικών μπλοκ: “Αυτό προσπαθώ να κάνω εγώ, αλλά τα δεξιά κόμματα με μπλοκάρουν”».
Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι τα μέτρα για τη στέγαση που απορρίφθηκαν από το Λαϊκό Κόμμα (PP), το Vox και τους Καταλανούς εθνικιστές του Junts, χαίρουν ευρείας αποδοχής στην ισπανική κοινωνία. Έρευνα της εταιρείας 40dB για την εφημερίδα El Pais και τον σταθμό Cadena Ser την Παρασκευή έδειξε ότι το 68% των Ισπανών —συμπεριλαμβανομένης της πλειοψηφίας των ψηφοφόρων του PP και του Vox— τάσσεται υπέρ της επιβολής πλαφόν στα ενοίκια για να γίνει η στέγαση πιο προσιτή.
Ο Πέδρο Σάντσεθ πέρασε στην αντεπίθεση κατά της ισπανικής δεξιάς. Με ανάρτησή του στο X, ο Ισπανός πρβθυπουργός κατηγόρησε την αντιπολίτευση για «ρετιρέ, περικοπές και υποταγή στις ελίτ», καλώντας τους πολίτες να του δώσουν ισχυρή πλειοψηφία στη Βουλή.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το πιθανότερο σενάριο στην Ισπανία είναι ένας συνασπισμός υπό το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα, με τη στήριξη του Vox. Ο Σάντσεθ δεν έχει εξασφαλίσει ποτέ αρκετές ψήφους για να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση, έχει καταφέρει να συγκροτήσει σειρά εύθραυστων και, εκ πρώτης όψεως, απίθανων συμμαχιών, στις οποίες συμμετείχαν πολιτικές δυνάμεις από τη ριζοσπαστική Αριστερά έως τη δεξιά των αυτονομιστών. Παρέμεινε έτσι στην εξουσία για τρεις διαδοχικές θητείες, συνολικής διάρκειας οκτώ ετών.
Χωρίς καμία αμφιβολία, η αναμέτρηση της 29ης Νοεμβρίου ανοίγει ένα νέο και ιδιαίτερα κρίσιμο κεφάλαιο για την ισπανική πολιτική σκηνή.
