Τις τουρκικές ενέργειες που εμποδίζουν την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου (Great Sea Interconnector – GSI), καθώς και την ετοιμότητα της Λευκωσίας να αναλάβει κεντρικό επιχειρησιακό ρόλο στη νέα ευρωπαϊκή αποστολή στον Λίβανο, προανήγγειλε ότι θα θέσει στις Βρυξέλλες ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, προσερχόμενος στη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ.
Παράλληλα, ζήτησε μεγαλύτερη ευελιξία για τη λήψη εθνικών μέτρων κατά της ενεργειακής ακρίβειας και περαιτέρω αναστολή εφαρμογής του ETS2, ενώ προειδοποίησε ότι οι προτεινόμενες περικοπές στον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό ενδέχεται να φθάσουν ακόμη και το 10%–12%.
Ακόμη ο Κύπριος πρόεδρος δήλωσε ότι η Κύπρος στηρίζει την πρόταση για τη δημιουργία ευρωπαϊκού μηχανισμού έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση μεταναστευτικών κρίσεων.
Παράλληλα, τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να επιδείξει μεγαλύτερη ευελιξία, ώστε τα κράτη-μέλη να μπορούν να λαμβάνουν εθνικά μέτρα στήριξης για την αντιμετώπιση του υψηλού ενεργειακού κόστους.
GSI, Τουρκία και ευρωπαϊκή αποστολή στον Λίβανο
Αναφερόμενος στον Great Sea Interconnector, ο Κύπριος πρόεδρος ξεκαθάρισε ότι θα θέσει τη «γεωπολιτική, ενεργειακή και οικονομική» σημασία του έργου, καθώς και τις «παράνομες προσπάθειες της Τουρκίας» σε σχέση με την υλοποίησή του.
Πρόκειται για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, έργο στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου και την άρση της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η τοποθέτησή του για τον Λίβανο. Ο Χριστοδουλίδης χαιρέτισε την απόφαση της ΕΕ για νέα αποστολή στη χώρα και δήλωσε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είναι έτοιμη να αναλάβει τον ρόλο επιχειρησιακού κέντρου.
«Είμαστε έτοιμοι ως Κυπριακή Δημοκρατία», ανέφερε, προτείνοντας «να αξιοποιηθεί η χώρα μας ως το επιχειρησιακό κέντρο», λόγω της γεωγραφικής εγγύτητας, των σχέσεων με τον Λίβανο και των διαθέσιμων υποδομών.
Ειδική αναφορά έκανε στο εκπαιδευτικό κέντρο CYCLOPS, που δημιουργήθηκε στην Κύπρο σε συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες και, σύμφωνα με τον ίδιο, έχει ήδη εκπαιδεύσει προσωπικό από περίπου 50 χώρες.
Υπενθυμίζεται ότι στις 12 Οκτωβρίου το Συμβούλιο της ΕΕ αποφάσισε τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Αποστολής Υποστήριξης στον Λίβανο (EUSM Lebanon), με αρχική διάρκεια τριών ετών.
Η αποστολή προβλέπει εκπαίδευση και συμβουλευτική υποστήριξη στις λιβανικές ένοπλες δυνάμεις και τις δυνάμεις εσωτερικής ασφαλείας, με έμφαση στην επιτήρηση συνόρων, τη θαλάσσια ασφάλεια και την καταπολέμηση του λαθρεμπορίου. Η επιχειρησιακή έναρξή της απαιτεί νέα απόφαση του Συμβουλίου, ενώ δεν έχει αποφασιστεί ακόμη η εγκατάσταση επιχειρησιακού κέντρου στην Κύπρο.
Ενεργειακή ακρίβεια: Ευελιξία και αναστολή του ETS2
Στο ενεργειακό μέτωπο, ο Χριστοδουλίδης υποστήριξε την ανάγκη μεγαλύτερης ευρωπαϊκής ευελιξίας ώστε τα κράτη-μέλη να μπορούν να λαμβάνουν πρόσθετα εθνικά μέτρα, καθώς και την «περαιτέρω αναστολή εφαρμογής του ETS2».
Πρόκειται για το νέο ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, που αφορά κυρίως τα καύσιμα στις οδικές μεταφορές και τη θέρμανση κτηρίων, με πιθανές επιπτώσεις στο κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Ο Κύπριος πρόεδρος περιέγραψε τρεις κατευθύνσεις δράσης: «Μέτρα με άμεσο αντίκτυπο στους πολίτες», παρεμβάσεις που θα μειώσουν σταδιακά την ενεργειακή εξάρτηση της ΕΕ, μεταξύ άλλων μέσω διασυνδέσεων όπως ο GSI, και ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος.
Προϋπολογισμός: Περικοπές έως 12% και πιθανή έκτακτη Σύνοδος
Για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028–2034, ο Χριστοδουλίδης χαιρέτισε τη νέα ιρλανδική πρόταση, επισημαίνοντας ωστόσο ότι η ενίσχυση της άμυνας, της ανταγωνιστικότητας και του μεταναστευτικού δεν πρέπει να γίνει εις βάρος της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και της Πολιτικής Συνοχής.
Εκτίμησε μάλιστα ότι η προτεινόμενη μείωση κατά περίπου 8% ενδέχεται να αυξηθεί, φθάνοντας σε «διψήφιο αριθμό μείωσης, 10%, 11%, 12%», στο πλαίσιο ενός τελικού συμβιβασμού.
«Θεωρώ ότι θα υπάρξει και έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Νοέμβριο», δήλωσε, τονίζοντας την ανάγκη πολιτικής συμφωνίας έως το τέλος του 2026. Διαφορετικά, προειδοποίησε, θα σταλεί αρνητικό μήνυμα τόσο στους Ευρωπαίους πολίτες όσο και διεθνώς.
Μεταναστευτικό και Σένγκεν
Στο μεταναστευτικό, ο Κύπριος πρόεδρος υποστήριξε ότι οι πολιτικές της Λευκωσίας έχουν οδηγήσει σε μείωση των αφίξεων άνω του 90% και αύξηση των επιστροφών κατά 180%, συγκριτικά με το 2022.
Υποστήριξε επίσης τη δημιουργία ευρωπαϊκού μηχανισμού έκτακτης ανάγκης, ιδιαίτερα για περιπτώσεις εργαλειοποίησης των μεταναστευτικών ροών.
Τέλος, αποκάλυψε ότι η τεχνική διαδικασία για την πλήρη ένταξη της Κύπρου στη ζώνη Σένγκεν έχει ολοκληρωθεί.
«Ευελπιστούμε εντός Δεκεμβρίου να συζητηθεί το θέμα στο αρμόδιο Συμβούλιο, έτσι ώστε να ληφθούν και οι τελικές πολιτικές αποφάσεις», ανέφερε.
Για τις σχέσεις με την Κίνα, εκτίμησε ότι διαμορφώνεται ισχυρότερη κοινή ευρωπαϊκή προσέγγιση και ότι δεν αναμένεται ιδιαίτερα δύσκολη συζήτηση στη Σύνοδο.
