Η διεθνής αγορά πετρελαίου μπαίνει στο πρώτο Σαββατοκύριακο του Οκτωβρίου σε μία εξαιρετικά εύθραυστη ισορροπία. Οι τιμές παραμένουν πολύ υψηλές, αλλά η συντονισμένη κινητοποίηση των μεγάλων οικονομιών και η σταδιακή αύξηση των ροών από τον Περσικό Κόλπο συγκρατούν, προς το παρόν, μία νέα έκρηξη.
Στο τελευταίο κλείσιμο της Παρασκευής, το Brent διαμορφώθηκε στα 102,25 δολάρια το βαρέλι, με οριακή πτώση 0,06%, ενώ το αμερικανικό WTI υποχώρησε κατά 1,9%, στα 91,11 δολάρια.
Μέσα στη συνεδρίαση, ωστόσο, το Brent είχε βρεθεί ακόμη και κάτω από τα 100 δολάρια, όταν έγινε γνωστό ότι Ευρώπη και G7 προχωρούν σε νέα μεγάλη αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων.
Τα 100 εκατομμύρια βαρέλια που αλλάζουν το κλίμα
Η σημαντικότερη εξέλιξη των τελευταίων ωρών είναι η συμφωνία των χωρών της G7 για συντονισμένη διάθεση 100 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου και diesel από τα αποθέματα έκτακτης ανάγκης.
Η αποδέσμευση αναμένεται να αρχίσει άμεσα και να εξελιχθεί σε διάστημα τεσσάρων μηνών, με σημαντικές ποσότητες diesel να κατευθύνονται στην αγορά ήδη μέσα στις επόμενες εβδομάδες.
Η παρέμβαση έρχεται σε συνέχεια της πρωτοφανούς κινητοποίησης του περασμένου Μαρτίου. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας είχε τότε αποφασίσει τη μεγαλύτερη αποδέσμευση στην ιστορία του: 400 εκατομμύρια βαρέλια. Σύμφωνα με τον επικεφαλής του IEA Φατίχ Μπιρόλ, περίπου 325 εκατομμύρια βαρέλια έχουν ήδη διοχετευθεί.
Ο Τραμπ πίεσε την Ευρώπη για το diesel
Πίσω από τη νέα κίνηση βρίσκεται σε σημαντικό βαθμό η πίεση της Ουάσιγκτον. Ο Ντόναλντ Τραμπ ζήτησε από τους Ευρωπαίους να χρησιμοποιήσουν μέρος των μεγάλων αποθεμάτων diesel, ενώ η αμερικανική κυβέρνηση είχε αφήσει ανοικτό ακόμη και το ενδεχόμενο περιορισμού των αμερικανικών εξαγωγών diesel.
Μετά τη συμφωνία, ο Τραμπ δήλωσε ότι δεν θα επιβληθεί απαγόρευση εξαγωγών diesel από τις ΗΠΑ. Στο τραπέζι βρέθηκε σχέδιο για περίπου 50 εκατομμύρια βαρέλια diesel από την Ευρώπη και άλλα 50 εκατομμύρια βαρέλια αργού μέσω χωρών του IEA.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι ο εφοδιασμός της ΕΕ με diesel παραμένει προς το παρόν σταθερός, αλλά οι τιμές είναι υψηλές λόγω της στενότητας στη διεθνή αγορά.
Ορμούζ: εκεί παραμένει ο μεγάλος κίνδυνος
Όλα, όμως, εξακολουθούν να εξαρτώνται από τα Στενά του Ορμούζ. Πριν από την πολεμική κρίση περνούσαν από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα περίπου 15 εκατομμύρια βαρέλια αργού και 5 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαϊκών προϊόντων ημερησίως.
Πρόκειται συνολικά για ποσότητες που αντιστοιχούν περίπου στο 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου, γεγονός που εξηγεί γιατί κάθε στρατιωτικό επεισόδιο στην περιοχή προκαλεί άμεση νευρικότητα στις διεθνείς αγορές.
Υπάρχουν ενδείξεις βελτίωσης των ροών, όμως η μεγαλύτερη απειλή για τις τιμές παραμένει μία νέα σοβαρή στρατιωτική κλιμάκωση που θα μπορούσε να περιορίσει και πάλι τη ναυσιπλοΐα από το Ορμούζ.
Τραμπ – Ιράν: διπλωματία και απειλές ταυτόχρονα
Οι σχέσεις Ουάσιγκτον και Τεχεράνης παραμένουν εξαιρετικά εύθραυστες. Το Ιράν προειδοποιεί ότι προετοιμάζεται για ισχυρότερη απάντηση σε περίπτωση νέων μεγάλης κλίμακας αμερικανικών επιθέσεων, ενώ ταυτόχρονα αφήνει ανοικτό τον δρόμο της διπλωματίας.
Η αγορά πήρε ήδη μία γεύση του πόσο εύθραυστη είναι η κατάσταση. Την Πέμπτη το Brent εκτινάχθηκε περισσότερο από 4%, στα 102,31 δολάρια, μετά τις πληροφορίες για ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στη Μέση Ανατολή και τις νέες προειδοποιήσεις του Τραμπ προς το Ιράν.
Έτσι, δύο αντίθετες δυνάμεις καθορίζουν σήμερα την αγορά: τα στρατηγικά αποθέματα λειτουργούν προς την κατεύθυνση αποκλιμάκωσης των τιμών, ενώ Ιράν και Ορμούζ διατηρούν ισχυρό το γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου.
Η Ελλάδα: 20 λεπτά συνολική ελάφρυνση στο diesel
Στην Αθήνα η κυβέρνηση έχει ήδη περάσει στην πρώτη γραμμή των παρεμβάσεων. Από την 1η έως τις 15 Οκτωβρίου, η κρατική επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης αυξήθηκε στα 15 λεπτά το λίτρο, από 10 λεπτά προηγουμένως. Το δημοσιονομικό κόστος υπολογίζεται σε περίπου 20 εκατομμύρια ευρώ.
Παράλληλα, τα διυλιστήρια δίνουν έκπτωση 5 λεπτών στο diesel και 10 λεπτών στην αμόλυβδη. Έτσι, η συνολική ελάφρυνση στο πετρέλαιο κίνησης φτάνει τα 20 λεπτά ανά λίτρο.
Το επόμενο ραντεβού είναι στις 14 Οκτωβρίου
Η κυβέρνηση δεν θεωρεί ότι το πακέτο έχει κλείσει. Αντίθετα, κρατά ανοικτή την επόμενη παρέμβαση εξαιτίας της μεγάλης μεταβλητότητας των διεθνών τιμών.
Μέχρι τις 14 Οκτωβρίου αναμένονται νέες ανακοινώσεις τόσο για τα καύσιμα κίνησης όσο και για το πετρέλαιο θέρμανσης, που αρχίζει να διατίθεται στις 15 Οκτωβρίου.
Κυβερνητικός στόχος είναι η τιμή εκκίνησης του πετρελαίου θέρμανσης να βρεθεί κάτω από 1,75 ευρώ το λίτρο, με συνδυασμό κρατικής παρέμβασης και συνεισφοράς των διυλιστηρίων. Στον κυβερνητικό σχεδιασμό βρίσκεται επίσης η ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης.
Και ο ΕΦΚ παραμένει στο τραπέζι
Το μεγάλο ζήτημα εξακολουθεί να είναι ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει δηλώσει ότι η Ελλάδα δεν διαθέτει σήμερα το δημοσιονομικό περιθώριο να προχωρήσει μόνη της σε μείωση του ΕΦΚ χωρίς ισοδύναμη περικοπή δαπανών ή αύξηση άλλου φόρου.
Έχει όμως δηλώσει ότι θα ζητήσει σε ευρωπαϊκό επίπεδο προσωρινή εξαίρεση που θα επιτρέψει μειώσεις στη φορολογία των ορυκτών καυσίμων, ώστε να αντιμετωπιστεί ο δύσκολος ενεργειακός χειμώνας.
Το επόμενο δεκαήμερο θα είναι κρίσιμο. Τα 100 εκατομμύρια βαρέλια που ρίχνουν στην αγορά οι μεγάλες οικονομίες μπορούν να δώσουν μία ανάσα. Δεν μπορούν όμως να εξαλείψουν τον γεωπολιτικό κίνδυνο.
Όσο τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ευάλωτα και η αντιπαράθεση ΗΠΑ–Ιράν δεν οδηγείται σε σταθερή πολιτική συμφωνία, το πετρέλαιο γύρω ή πάνω από τα 100 δολάρια παραμένει άμεση απειλή για καύσιμα, μεταφορές, θέρμανση και τελικά για ολόκληρο το κόστος ζωής στην Ελλάδα και την Ευρώπη.
