Καθώς οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν και το καλοκαίρι βρίσκεται πλέον σε πλήρη εξέλιξη, πολλοί από εμάς αντικαθιστούμε το ζεστό φλιτζάνι τσαγιού με ένα δροσερό ποτήρι παγωμένο τσάι. Είναι αναζωογονητικό, συμβάλλει στην ενυδάτωση και αποτελεί μια πιο ελαφριά εναλλακτική σε σχέση με πολλά ζαχαρούχα ροφήματα.
Όμως, πέρα από τη γεύση και τη δροσιά που μας προσφέρει, το τσάι κρύβει και μια σειρά από πολύτιμες φυτικές ενώσεις, όπως πολυφαινόλες και φλαβονοειδή, που συνδέονται με σημαντικά οφέλη για την υγεία. Και εδώ προκύπτει ένα ενδιαφέρον ερώτημα: μήπως ο τρόπος που το παρασκευάζουμε επηρεάζει την ποσότητα αυτών των ωφέλιμων συστατικών;
Όπως αναφέρεται σε άρθρο του EatingWell, οι επιστήμονες έχουν διαπιστώσει ότι η θερμοκρασία του νερού παίζει σημαντικό ρόλο στην εκχύλιση των αντιοξειδωτικών από τα φύλλα του τσαγιού. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε το αγαπημένο μας παγωμένο τσάι, αλλά αξίζει να γνωρίζουμε τι κερδίζουμε και τι χάνουμε με κάθε μέθοδο παρασκευής.
Τελικά, περιέχει περισσότερα αντιοξειδωτικά το ζεστό ή το κρύο τσάι; Και πώς μπορούμε να αξιοποιήσουμε στο έπακρο τις ευεργετικές ιδιότητες κάθε ποικιλίας;
Γιατί η θερμοκρασία κάνει τη διαφορά
Τα αντιοξειδωτικά του τσαγιού, όπως οι πολυφαινόλες, οι κατεχίνες και τα φλαβονοειδή, απελευθερώνονται από τα φύλλα κατά την εκχύλιση. Η ζέστη λειτουργεί σαν «επιταχυντής» αυτής της διαδικασίας, επιτρέποντας στο νερό να αποσπάσει μεγαλύτερη ποσότητα αυτών των ενώσεων.
Έρευνες δείχνουν ότι το ζεστό νερό είναι γενικά πιο αποτελεσματικό στην εξαγωγή αντιοξειδωτικών σε σύγκριση με το κρύο, ακόμη και όταν το τελευταίο παραμένει σε επαφή με τα φύλλα για πολλές ώρες.
Το είδος του τσαγιού παίζει επίσης ρόλο
Η θερμοκρασία του νερού δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας που επηρεάζει την περιεκτικότητα ενός τσαγιού σε αντιοξειδωτικά. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι διαφορετικά είδη τσαγιού αντιδρούν διαφορετικά στις μεθόδους παρασκευής.
Για παράδειγμα, έρευνα που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Antioxidants διαπίστωσε ότι το πράσινο ρούιμπος που εκχυλίστηκε σε κρύο νερό για αρκετές ώρες παρουσίασε αντιοξειδωτική δράση παρόμοια με εκείνη ενός κλασικού ζεστού αφεψήματος. Αντίθετα, όταν χρησιμοποιήθηκε βραστό νερό, τα επίπεδα πολυφαινολών και η συνολική αντιοξειδωτική ικανότητα ήταν ακόμη υψηλότερα.
Λιγότερη καφεΐνη, πιο ήπια γεύση
Όπως αναφέρει το verywellhealth.com η κρύα εκχύλιση φαίνεται να αποδεσμεύει μικρότερες ποσότητες καφεΐνης και τανινών σε σύγκριση με το ζεστό νερό. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που το κρύο τσάι χαρακτηρίζεται συχνά από πιο γλυκιά και απαλή γεύση, χωρίς την έντονη πικράδα που συναντάμε σε ορισμένα ζεστά αφεψήματα.
Τα οφέλη του τσαγιού δεν εξαρτώνται μόνο από τα αντιοξειδωτικά
Στο prevention.com αναφέρεται ότι παρότι η συζήτηση επικεντρώνεται συχνά στις πολυφαινόλες, οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι το τσάι περιέχει και άλλες βιοδραστικές ενώσεις, όπως κατεχίνες, φλαβονοειδή και L-θεανίνη, οι οποίες έχουν συνδεθεί με οφέλη για την καρδιαγγειακή υγεία, τη γνωστική λειτουργία και τη συνολική ευεξία.
Ανασκοπήσεις των τελευταίων ετών δείχνουν ότι η τακτική κατανάλωση τσαγιού συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων και εγκεφαλικού επεισοδίου, ανεξάρτητα από το αν καταναλώνεται ζεστό ή κρύο.
Τι συμβαίνει όταν παρασκευάζουμε κρύο τσάι
Η μέθοδος κρύας εκχύλισης βασίζεται στην παραμονή των φύλλων τσαγιού σε κρύο ή δροσερό νερό για αρκετές ώρες, συνήθως από 8 έως 16. Η αργή αυτή διαδικασία οδηγεί σε ένα πιο ήπιο ρόφημα, με λιγότερη πικράδα και στυφότητα σε σύγκριση με το παραδοσιακό ζεστό τσάι. Όπως αναφέρεται σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο pmc. η χαμηλή θερμοκρασία εξάγει μικρότερη ποσότητα φαινολικών ενώσεων και πολυφαινολών από τα φύλλα του τσαγιού σε σχέση με το ζεστό νερό.
Ωστόσο, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η εικόνα δεν είναι ίδια για όλα τα είδη τσαγιού. Ορισμένα είδη τσαγιού μπορούν να διατηρήσουν σημαντικό μέρος των ωφέλιμων συστατικών τους ακόμη και χωρίς τη χρήση θερμότητας.
Το πλεονέκτημα του ζεστού τσαγιού
Παρότι το κρύο τσάι προσφέρει σημαντικές ποσότητες αντιοξειδωτικών, οι περισσότερες μελέτες καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η θερμότητα παραμένει ο πιο αποτελεσματικός τρόπος εκχύλισης των βιοδραστικών ενώσεων του τσαγιού.
Η ίδια μελέτη στο Antioxidants έδειξε ότι η χρήση νερού σε θερμοκρασία βρασμού οδήγησε στα υψηλότερα επίπεδα συνολικών πολυφαινολών και αντιοξειδωτικής δράσης τόσο στο πράσινο όσο και στο κόκκινο ρούιμπος. Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης ισχυρή συσχέτιση μεταξύ της περιεκτικότητας σε πολυφαινόλες και της συνολικής αντιοξειδωτικής ικανότητας του ροφήματος.
Παρόμοια συμπεράσματα προέκυψαν και από μελέτη για το oolong τσάι, η οποία έδειξε ότι η αύξηση της θερμοκρασίας του νερού ενισχύει την εκχύλιση κατεχινών και άλλων φαινολικών συστατικών. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η παρασκευή στους 90-100°C παρήγαγε εκχυλίσματα με υψηλότερη αντιοξειδωτική δράση σε σχέση με ηπιότερες συνθήκες εκχύλισης.
Ποιο είναι τελικά καλύτερο;
Ωστόσο, όπως αναφέρεται σε άρθρο του EatingWell αν εξετάσουμε αποκλειστικά την περιεκτικότητα σε αντιοξειδωτικά, το ζεστό τσάι υπερέχει. Η θερμότητα επιτρέπει ταχύτερη και πιο αποτελεσματική εκχύλιση των ωφέλιμων συστατικών.
Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε το κρύο τσάι. Η πολύωρη εκχύλιση επιτρέπει και σε αυτή την περίπτωση την απελευθέρωση σημαντικής ποσότητας αντιοξειδωτικών. Επιπλέον, αρκετοί από εμάς καταναλώνουμε μεγαλύτερες ποσότητες κρύου τσαγιού μέσα στην ημέρα, γεγονός που μπορεί να αντισταθμίσει εν μέρει τις διαφορές.
Μικρός οδηγός για το τέλειο φλιτζάνι τσάι
Σύμφωνα με το tea.co.uk για το παγωμένο τσάι οι ειδικοί συστήνουν συχνά να παρασκευάζουμε πρώτα το τσάι με ζεστό νερό και στη συνέχεια να το κρυώνουμε με πάγο ή στο ψυγείο, ώστε να επιτυγχάνεται καλύτερη εκχύλιση των αντιοξειδωτικών.
Μαύρο τσάι: Νερό 95-100°C και εκχύλιση 3-5 λεπτών.
Πράσινο τσάι: Νερό 70-85°C και εκχύλιση 1-3 λεπτών για να αποφύγουμε την πικρή γεύση.
Λευκό τσάι: Νερό 75-85°C και εκχύλιση 4-5 λεπτών.
Τσάι oolong: Νερό 85-95°C και εκχύλιση 4-7 λεπτών.
Με πληροφορίες από EatingWell, verywellhealth.com, Antioxidants, prevention.com, pmc., tea.co.uk
