Δεν μπορεί να υπάρξει συζήτηση για μια μακροχρόνια ειρηνευτική συμφωνία στην Ουκρανία, ούτε για τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης, χωρίς τη συμμετοχή των ίδιων των Ευρωπαίων στις διαπραγματεύσεις, ξεκαθάρισε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, προσερχόμενος σήμερα, Πέμπτη 12 Νοεμβρίου, στην 9η Σύνοδο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας στο Δουβλίνο.
Στο ίδιο μήκος κύματος, σύμφωνα με πληροφορίες, περίπου 40 ευρωπαϊκές χώρες αναμένεται να διακηρύξουν σήμερα ότι κάθε ζήτημα που επηρεάζει την ασφάλεια της Ευρώπης πρέπει να αποφασίζεται με τη συμμετοχή των ίδιων των Ευρωπαίων. Η θέση αυτή περιλαμβάνεται σε σχέδιο διακήρυξης για τις θεμελιώδεις αρχές της ευρωπαϊκής ασφάλειας, το οποίο αναμένεται να υιοθετηθεί στο πλαίσιο της Συνόδου.
Οι τοποθετήσεις αυτές έρχονται την ώρα που η συζήτηση για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία επεκτείνεται και στη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφαλείας της ευρωπαϊκής ηπείρου, προκαλώντας ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για το ενδεχόμενο να διαμορφωθούν νέες διευθετήσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας χωρίς ουσιαστική συμμετοχή των Ευρωπαίων.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι επαφές των Αμερικανών απεσταλμένων Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στη Μόσχα, μετά τις τριμερείς διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ, Ρωσίας και Ουκρανίας στο Άμπου Ντάμπι, στις οποίες οι Ευρωπαίοι δεν συμμετείχαν στο κύριο διαπραγματευτικό τραπέζι.
Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά ο Γουίτκοφ εξέφρασε την ελπίδα ότι, μετά τις συνομιλίες με τον Πούτιν, θα καταστεί δυνατό να ανακοινωθεί νέος γύρος τριμερών διαπραγματεύσεων, στον οποίο θα συμμετάσχουν και Ευρωπαίοι.
Μητσοτάκης: «Αύριο θα συζητήσουμε τη μορφή της ευρωπαϊκής συμμετοχής»
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε αρχικά στην πρώτη Σύνοδο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας, που πραγματοποιήθηκε στην Πράγα τον Οκτώβριο του 2022, λίγους μήνες μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
«Θυμάμαι ακόμη την πρώτη συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στην Πράγα, αμέσως μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία. Δυστυχώς, τεσσεράμισι χρόνια αργότερα, εξακολουθούμε να αντιμετωπίζουμε μια ανοιχτή σύγκρουση στην καρδιά της ευρωπαϊκής ηπείρου», δήλωσε.
Ο πρωθυπουργός εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξος για τις πρόσφατες διπλωματικές προσπάθειες.
«Λαμβάνουμε υπόψη και παραμένουμε συγκρατημένα αισιόδοξοι για την πρόοδο που έχει σημειωθεί πρόσφατα στις συζητήσεις για τον τερματισμό αυτού του πολέμου», ανέφερε.
Στη συνέχεια, ωστόσο, θέλησε να ξεκαθαρίσει τη θέση του για τη συμμετοχή της Ευρώπης, υποστηρίζοντας ότι εκφράζει και την άποψη όλων των μελών του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
«Θέλω να είμαι απολύτως σαφής και πιστεύω ότι εκφράζω την άποψη όλων των μελών του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Δεν μπορεί να υπάρξει καμία συζήτηση για μια μακροχρόνια ειρηνευτική συμφωνία στην Ουκρανία και ασφαλώς δεν μπορεί να υπάρξει καμία συζήτηση για τη μελλοντική ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας χωρίς τη συμμετοχή της Ευρώπης στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων».
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε ότι το ζήτημα θα συζητηθεί αύριο, Παρασκευή 13 Νοεμβρίου, στην άτυπη Σύνοδο των 27, που πραγματοποιείται επίσης στο Δουβλίνο.
«Αύριο θα συζητήσουμε τη μορφή αυτής της συμμετοχής», δήλωσε, προσδιορίζοντας παράλληλα τη δική του προσέγγιση για την ευρωπαϊκή εκπροσώπηση.
«Ανέκαθεν ήταν η άποψή μου ότι τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα πρέπει να εκπροσωπούνται και ότι η εκπροσώπησή τους θα μπορούσε να συμπληρώνεται από ορισμένες από τις σημαντικότερες ευρωπαϊκές χώρες», τόνισε.
Η τοποθέτηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αναζητούν κοινή θέση για το ποιος θα μπορούσε να συμμετέχει στις συνομιλίες με τη Μόσχα και με ποια διαπραγματευτική εντολή.
Οι παρεμβάσεις Κόστα και Μακρόν για την ευρωπαϊκή ασφάλεια
Στην ίδια Σύνοδο, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα υπογράμμισε ότι η Ρωσία κατέστρεψε την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας με την εισβολή της στην Ουκρανία, επιμένοντας ότι δεν μπορεί να υπάρξει συζήτηση για το μέλλον της ασφάλειας της ηπείρου χωρίς ευρωπαϊκή συμμετοχή. Παρέπεμψε στις αρχές της Τελικής Πράξης του Ελσίνκι του 1975, απορρίπτοντας την επιστροφή στη λογική των σφαιρών επιρροής.
Από την πλευρά του, ο Εμανουέλ Μακρόν παρουσίασε την πρωτοβουλία για τη συμφωνία περίπου 40 ευρωπαϊκών χωρών σε κοινές αρχές για τη μελλοντική ασφάλεια της ηπείρου, οι οποίες αναμένεται να αποτυπωθούν σε διακήρυξη. Ο Γάλλος πρόεδρος τόνισε ότι η Ευρώπη πρέπει πρώτα να αποκτήσει σαφές και ενιαίο όραμα για το τι θέλει για την Ουκρανία και για την ίδια, προτού αποφασίσει ποιος θα την εκπροσωπήσει στις συνομιλίες με τη Ρωσία.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξέφρασε επίσης την έντονη ανησυχία του για τις εξελίξεις στη Μαύρη Θάλασσα, υπογραμμίζοντας ότι η προστασία της εμπορικής ναυτιλίας πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα στις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου. «Ως ηγέτης μιας ναυτιλιακής χώρας, ανησυχώ ιδιαίτερα για όσα συμβαίνουν στη Μαύρη Θάλασσα», δήλωσε, υπενθυμίζοντας ότι έχει ζητήσει από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ μια παγκόσμια κατάπαυση των επιθέσεων εναντίον εμπορικών πλοίων.
Αναφερόμενος στην οικονομική ανθεκτικότητα της Ευρώπης, συνέδεσε την ανάγκη για φθηνότερη ενέργεια με τη μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων, οι οποίες, όπως είπε, υπονομεύουν τόσο την ανταγωνιστικότητα όσο και την ασφάλεια της ηπείρου. Επισήμανε την ανάγκη ανάπτυξης ευρωπαϊκής παραγωγής καθαρής ενέργειας, αλλά και ενίσχυσης των δυνατοτήτων της Ευρώπης σε κρίσιμες πρώτες ύλες, στο διάστημα και στην αεροπορία, τονίζοντας ότι «όλες αυτές είναι δυνατότητες που η Ευρώπη πρέπει να αναπτύξει εντός της ευρωπαϊκής ηπείρου».
