Έξι μήνες μετά τις επιθέσεις που εξαπέλυσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ κατά του Ιράν, ο πόλεμος που ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει χαρακτηρίσει «μικρή περιπέτεια» έχει εξελιχθεί σε ένα βαθιά αντιδημοφιλές αδιέξοδο που απειλεί να εκτροχιάσει την προεδρία του.
Το Ιράν δεν έχει παραδοθεί, η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ παραμένει σοβαρά διαταραγμένη και δεν υπάρχει σαφής δρόμος για τον τερματισμό της σύγκρουσης, την οποία ο Τραμπ κάποτε προέβλεπε ότι θα είχε τελειώσει μέσα σε τέσσερις εβδομάδες.
Τώρα, σε μια φαινομενική αναγνώριση ότι οι περαιτέρω στρατιωτικές επιθέσεις δεν θα εξαναγκάσουν το Ιράν να κάνει παραχωρήσεις, οι ΗΠΑ επιστρέφουν σε μια εκστρατεία οικονομικής πίεσης, ελπίζοντας να αποδυναμώσουν περαιτέρω την ιρανική κυβέρνηση. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έχει ενημερώσει συμμάχους ότι είναι απίθανο οι ΗΠΑ να εξαπολύσουν νέες επιθέσεις «προς το παρόν».
Το τι θα συμβεί στη συνέχεια είναι ασαφές, όμως πολλές από τις πιθανές μακροχρόνιες συνέπειες του πολέμου — για τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ιράν και την παγκόσμια οικονομία — είναι ήδη εμφανείς.
Ακολουθούν έξι από αυτές:
1. Ο Τραμπ πληρώνει πολιτικό τίμημα
Ο πόλεμος ήταν αντιδημοφιλής από την αρχή και έχει γίνει ακόμη περισσότερο. Το ποσοστό αποδοχής του Τραμπ έχει μειωθεί από 40% σε 33% από την έναρξη της σύγκρουσης, σύμφωνα με δημοσκόπηση των Reuters/Ipsos, καθώς η άνοδος των τιμών της βενζίνης έχει υπονομεύσει την προεκλογική υπόσχεσή του το 2024 να μειώσει το κόστος για τους Αμερικανούς.
Ο Τραμπ, ο οποίος είχε κάνει προεκλογική εκστρατεία με υπόσχεση να τερματίσει τους πολέμους, υποστηρίζει ότι η συσσώρευση πυραύλων από το Ιράν και οι πυρηνικές του φιλοδοξίες απαιτούσαν δράση, όμως δεν έχει πείσει την πλειονότητα των ψηφοφόρων. Μόλις το 31% της χώρας εγκρίνει τη σύγκρουση, σύμφωνα με τη δημοσκόπηση. Πρόκειται για χαμηλότερο ποσοστό από εκείνο άλλων πρόσφατων αμερικανικών συγκρούσεων σε αντίστοιχο στάδιο, συμπεριλαμβανομένου του πολέμου στο Αφγανιστάν, ο οποίος για χρόνια είχε ποσοστά αποδοχής άνω του 50% στις δημοσκοπήσεις της Gallup.
Η οργή των ψηφοφόρων για τις υψηλές τιμές αποτελεί πρόβλημα για το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του Τραμπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, όταν θα πρέπει να υπερασπιστεί ισχνές πλειοψηφίες και στα δύο σώματα του Κογκρέσου.
Η σύγκρουση έχει επίσης διευρύνει το ρήγμα μεταξύ των περισσότερο απομονωτιστών Ρεπουμπλικανών, οι οποίοι θέλουν να δουν ένα γρήγορο τέλος, και των Ρεπουμπλικανών βουλευτών που πιστεύουν ότι ο Τραμπ πρέπει να διατηρήσει τη στρατιωτική πίεση στην Τεχεράνη.
2. Ο πόλεμος έχει κλονίσει την παγκόσμια οικονομία — αλλά λιγότερο από ό,τι φοβούνταν
Οι αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις προκάλεσαν άμεση ανησυχία, επειδή τα Στενά του Ορμούζ — τα οποία στενεύουν σε περίπου 21 μίλια (34 χιλιόμετρα) μεταξύ Ιράν και Ομάν — μεταφέρουν περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ενεργειακών προμηθειών. Η διαταραχή προκάλεσε απότομη άνοδο των τιμών του πετρελαίου και ενίσχυσε τους φόβους για παγκόσμια ύφεση.
Η ζημιά είναι σημαντική, αλλά μικρότερη από ό,τι φοβούνταν αρχικά πολλοί οικονομολόγοι. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει μειώσει δύο φορές τις προβλέψεις του για την παγκόσμια ανάπτυξη από την έναρξη του πολέμου και πλέον αναμένει ότι η παγκόσμια οικονομία θα αναπτυχθεί κατά 3,0% φέτος, έναντι πρόβλεψης 3,3% τον Ιανουάριο.
Ωστόσο, η παγκόσμια οικονομία έχει αποδειχθεί πιο ανθεκτική σε σχέση με τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970. Οι μεγάλες οικονομίες είναι λιγότερο ενεργοβόρες από ό,τι ήταν τότε, ενώ οι ισχυρές δαπάνες και επενδύσεις — συμπεριλαμβανομένης της συνεχιζόμενης έκρηξης στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης — έχουν συμβάλει στον περιορισμό των επιπτώσεων.
3. Το Ιράν έχει πληγωθεί, αλλά δεν έχει ηττηθεί
Ο στρατός και η οικονομία του Ιράν έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές, όμως η Τεχεράνη εξακολουθεί να είναι σε θέση να εξαπολύει επιθέσεις και να διατηρεί κλειστά τα Στενά του Ορμούζ.
Τον Μάιο, ο ανώτατος Αμερικανός στρατιωτικός διοικητής για τη Μέση Ανατολή, ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, δήλωσε στο Κογκρέσο ότι οι αμερικανικές δυνάμεις είχαν καταστρέψει 161 ιρανικά πολεμικά πλοία και είχαν θέσει εκτός λειτουργίας το 82% των συστημάτων αεράμυνας του Ιράν. Είπε ότι η ιρανική πολεμική αεροπορία, η οποία προηγουμένως πραγματοποιούσε έως και 100 εξόδους την ημέρα, δεν εκτελούσε πλέον αποστολές.
Παρόλα αυτά, το Ιράν διατηρεί drones και πυραύλους και έχει πραγματοποιήσει επιτυχείς επιθέσεις κατά πλοίων και αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στην περιοχή.
Τον Μάρτιο, το Reuters μετέδωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούσαν να διαπιστώσουν με βεβαιότητα ότι είχαν καταστρέψει μόνο περίπου το ένα τρίτο του τεράστιου πυραυλικού οπλοστασίου του Ιράν. Η κατάσταση περίπου ενός ακόμη τρίτου ήταν λιγότερο σαφής, όμως οι βομβαρδισμοί πιθανότατα είχαν προκαλέσει ζημιές, καταστρέψει ή θάψει αυτούς τους πυραύλους σε υπόγειες σήραγγες και καταφύγια, σύμφωνα με πηγές που μίλησαν τότε στο Reuters.
Ο πόλεμος έχει προκαλέσει τον θάνατο χιλιάδων ανθρώπων και έχει επιδεινώσει την οικονομική κρίση του Ιράν, αυξάνοντας τον πληθωρισμό και διαταράσσοντας το εμπόριο. Τον Ιούλιο, ο πληθωρισμός των τροφίμων έφτασε το 128% σε ετήσια βάση, σύμφωνα με το Στατιστικό Κέντρο του Ιράν.
Ωστόσο, έχει επίσης θέσει τις πολιτικές διαφορές στο περιθώριο και έχει οδηγήσει σε σκληρότερη καταστολή των διαφωνούντων.
4. Η Μέση Ανατολή έχει αποσταθεροποιηθεί, εκθέτοντας τους συμμάχους των ΗΠΑ
Ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ είχε ως στόχο να εξαλείψει την απειλή του Ιράν για τη Μέση Ανατολή, όμως αναλυτές υποστηρίζουν ότι αντίθετα ενθάρρυνε την Τεχεράνη και άφησε την περιοχή λιγότερο ασφαλή.
Οι επιθέσεις του Ιράν με πυραύλους και drones εναντίον αραβικών κρατών του Κόλπου που είναι σύμμαχοι των ΗΠΑ έπληξαν αμερικανικές στρατιωτικές και διπλωματικές εγκαταστάσεις και προκάλεσαν διαταραχές στις αεροπορικές μετακινήσεις.
Οι επιθέσεις του Ιράν κατά της ναυσιπλοΐας, σε συνδυασμό με τον αποκλεισμό των Χούθι που στοχεύει την κίνηση πλοίων που συνδέονται με τη Σαουδική Αραβία στην Ερυθρά Θάλασσα, έχουν αυξήσει το κόστος ασφάλισης και μεταφοράς σε ολόκληρη την περιοχή. Οι επιπτώσεις ξεπερνούν κατά πολύ τις μεμονωμένες επιθέσεις σε πλοία, διαταράσσοντας τις αλυσίδες εφοδιασμού και αυξάνοντας την αβεβαιότητα για τις οικονομίες του Κόλπου.
5. Μπορεί να χρειαστεί περισσότερος χρόνος για το Ιράν ώστε να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο
Οι αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις κατά τη διάρκεια προηγούμενης επίθεσης τον Ιούνιο του 2025 και στην αρχική φάση του τρέχοντος πολέμου προκάλεσαν σοβαρές ζημιές σε τρεις γνωστές εγκαταστάσεις εμπλουτισμού του Ιράν και σε τοποθεσίες που θεωρούνται ύποπτες για εργασίες σχετικές με την κατασκευή όπλων, ενώ ισραηλινά πλήγματα σκότωσαν κορυφαίους πυρηνικούς επιστήμονες.
Οι εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών τον Μάιο τοποθετούσαν τον εκτιμώμενο «χρόνο διάσπασης» του Ιράν — τον χρόνο που απαιτείται για την παραγωγή αρκετού σχάσιμου υλικού για μία βόμβα — έως και στον έναν χρόνο, έναντι έως και έξι μηνών πριν από τον πόλεμο.
Η αποτροπή της απόκτησης πυρηνικού όπλου από το Ιράν αποτελεί τον βασικό δηλωμένο στόχο του Τραμπ για τον πόλεμο.
Ωστόσο, η πραγματική κατάσταση του προγράμματος παραμένει αβέβαιη, καθώς οι επιθεωρητές του ΟΗΕ δεν έχουν επιστρέψει στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν. Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας δεν έχει καταφέρει να επαληθεύσει την τοποθεσία περίπου 440 κιλών ουρανίου εμπλουτισμένου σε ποσοστό 60% από τα πλήγματα του 2025. Αυτό το απόθεμα θα μπορούσε ενδεχομένως να εμπλουτιστεί περαιτέρω έως το επίπεδο που απαιτείται για την κατασκευή όπλου σε μυστική εγκατάσταση.
Το Ιράν έχει επί μακρόν αρνηθεί ότι επιδιώκει την κατασκευή πυρηνικής βόμβας.
6. Η στρατιωτική ετοιμότητα των ΗΠΑ έχει μειωθεί
Ο αμερικανικός στρατός έχει χάσει drones και αεροσκάφη, τόσο από ιρανικά πυρά όσο και από ατυχήματα. Έκθεση της Υπηρεσίας Ερευνών του Κογκρέσου τον Μάιο ανέφερε ότι 42 αμερικανικά στρατιωτικά αεροσκάφη είχαν χαθεί στη σύγκρουση.
Τα πυρομαχικά αποτελούν σημαντική ανησυχία. Το Reuters μετέδωσε ότι ο στρατός έχει χρησιμοποιήσει «σχεδόν όλο» το παγκόσμιο απόθεμά του από ορισμένους πυραύλους ακριβείας. Εκτίμηση του Center for Strategic and International Studies ανέφερε ότι έως τον Ιούλιο οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν χρησιμοποιήσει περίπου το 65% των αναχαιτιστικών πυραύλων Patriot και είχαν μειώσει το απόθεμα αναχαιτιστικών πυραύλων THAAD (Terminal High-Altitude Area Defense) κατά τουλάχιστον 38%.
Η Ουάσινγκτον έχει μεταφέρει μαχητικά αεροσκάφη, πολεμικά πλοία και άλλα μέσα στη Μέση Ανατολή από την Ευρώπη και την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού, παρατείνοντας τις αναπτύξεις και προκαλώντας ερωτήματα σχετικά με την ετοιμότητα των δυνάμεων σε άλλες περιοχές.
Το USS Gerald R. Ford παρέμεινε αναπτυγμένο για περισσότερο από έναν χρόνο, στη μεγαλύτερη ανάπτυξή του από την εποχή του Πολέμου του Βιετνάμ, ενώ βουλευτές εξέφρασαν ανησυχίες για τις συνθήκες στο USS Abraham Lincoln μετά από 200 συνεχόμενες ημέρες στη θάλασσα. Το αεροπλανοφόρο αντικαταστάθηκε την περασμένη εβδομάδα από άλλο αεροπλανοφόρο που βρισκόταν στον Ειρηνικό, γεγονός που αναδεικνύει τον βαθμό στον οποίο ο πόλεμος επιβαρύνει τις αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις.
(Πηγή: Reuters)
