Η συζήτηση για την προετοιμασία απέναντι σε μεγάλες κρίσεις αποκτά πλέον διεθνή διάσταση. Στην Ευρώπη, η Κομισιόν έχει καλέσει τους πολίτες να διαθέτουν ένα βασικό κιτ επιβίωσης με προμήθειες για τουλάχιστον 72 ώρες. Στις ΗΠΑ, το Πεντάγωνο προχωρά σε έναν πολύ διαφορετικής κλίμακας σχεδιασμό, επιδιώκοντας στρατιωτικές εγκαταστάσεις ικανές να λειτουργούν αυτόνομα για έως και 90 ημέρες.
Το πρόγραμμα FORTRESS America ανακοινώθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου από τον υπουργό Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ, με στόχο την προστασία των στρατιωτικών βάσεων από κυβερνοεπιθέσεις, δολιοφθορές και διακοπές κρίσιμων υποδομών. Προβλέπει ενεργειακή αυτονομία, ασφαλή εφοδιασμό και ενίσχυση των αποθεμάτων. Στις 6 Οκτωβρίου δόθηκε το επόμενο βήμα, με την έναρξη συγκρότησης ειδικού γραφείου για τον συντονισμό και την εφαρμογή του σχεδίου.
Παράλληλα, οι φόβοι για γενικευμένο μπλακάουτ τροφοδοτούν αγορές εξοπλισμού επιβίωσης στις ΗΠΑ, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν στοιχεία που να επιβεβαιώνουν ότι επίκειται μια τέτοια κρίση.
Το FORTRESS America οργανώνεται γύρω από πέντε βασικούς άξονες:
Ενεργειακή αυτονομία: Δημιουργία ανεξάρτητων πηγών ηλεκτρικής ενέργειας για τις μεγάλες στρατιωτικές εγκαταστάσεις.
Ανθεκτικότητα εφοδιαστικής αλυσίδας: Περιορισμός της εξάρτησης από ξένες χώρες για κρίσιμα υλικά και εξαρτήματα της αμυντικής βιομηχανίας.
Στρατηγικά αποθέματα: Εξασφάλιση κρίσιμων πόρων και υλικών για τη συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Προστασία εγκαταστάσεων: Ενίσχυση της φυσικής ασφάλειας και της κυβερνοάμυνας απέναντι σε επιθέσεις και δολιοφθορές.
Ασφάλεια επικοινωνιών: Διατήρηση της λειτουργίας δορυφορικών συστημάτων, επικοινωνιών και ηλεκτρομαγνητικού φάσματος σε συνθήκες κρίσης.
.@SECWAR “Today—at my direction—we are launching FORTRESS America—a national insurance policy for the American homeland. FORTRESS stands for: Federal Operations for Resilience, Troop Resources, Energy, Supply, and Survivability. And here is what FORTRESS calls for: Every major military installation in America is going to generate its own power. Independent of the civilian grid. If an adversary takes down the grid—by cyberattack, by sabotage, by any means—our bases stay lit. Our aircraft keep flying. Our command centers never go dark. We are bringing our critical supply chains home. The rare earths, the specialty metals, the semiconductors, the propellants—mined in America, refined in America, built in America, by American workers.”
— DOW Rapid Response (@DOWResponse) September 30, 2026
Το σχέδιο των 90 ημερών χωρίς εξωτερική υποστήριξη
Η διάσταση που προκάλεσε τη μεγαλύτερη συζήτηση έγινε γνωστή στις 25 Οκτωβρίου, όταν το Fox News αποκάλυψε, επικαλούμενο έγγραφα που είχε εξετάσει, ότι το Πεντάγωνο επιδιώκει οι μεγάλες στρατιωτικές εγκαταστάσεις στις ηπειρωτικές Ηνωμένες Πολιτείες να μπορούν να διατηρούν τις κρίσιμες λειτουργίες τους για τουλάχιστον 90 ημέρες, χωρίς εξωτερική υποστήριξη.
Το σχέδιο δεν αφορά μόνο στην ηλεκτροδότηση. Περιλαμβάνει τη διασφάλιση νερού, καυσίμων, επικοινωνιών και εφοδιασμού, ώστε οι στρατιωτικές δυνάμεις να συνεχίζουν να επιχειρούν, ακόμη και αν οι υποδομές που εξυπηρετούν τον υπόλοιπο πληθυσμό τεθούν εκτός λειτουργίας.
Ο εκπρόσωπος του Πενταγώνου Σον Παρνέλ, εξήγησε ότι η ηλεκτρική ενέργεια αποτελεί πλέον κρίσιμο παράγοντα της στρατιωτικής ισχύος. Στις 30 Οκτωβρίου, δε, ο βοηθός υπουργός Άμυνας αρμόδιος για την ενέργεια, τις εγκαταστάσεις και το περιβάλλον, Ντέιλ Μαρκς, επιβεβαίωσε τη φιλοσοφία της ενεργειακής αυτονομίας, μιλώντας για δυνατότητα λειτουργίας των βάσεων επί 30, 60 ή ακόμη και 90 ημέρες χωρίς εξωτερική ηλεκτρική τροφοδοσία.
🚨 The Pentagon’s Doomsday Plan The Pentagon is preparing for a nightmare scenario — a global war that could knock out power grids and cripple supply chains. Portable reactors, 90-day stockpiles and the Fortress initiative: how America is bracing for a war that reaches its own soil
— Steve Gruber (@stevegrubershow) October 27, 2026Advertisement
Πυρηνικοί μικροαντιδραστήρες, μπαταρίες και αυτόνομα δίκτυα
Για να επιτευχθεί μια τέτοια αυτονομία, το Πεντάγωνο εξετάζει συνδυασμό τεχνολογικών λύσεων.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται πυρηνικοί μικροαντιδραστήρες, μεγάλα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας, τοπικά ηλεκτρικά δίκτυα που μπορούν να αποσυνδέονται από το κεντρικό σύστημα, καθώς και εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας από φυσικό αέριο, γεωθερμία και ανανεώσιμες πηγές.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει το πρόγραμμα Janus του αμερικανικού Στρατού, το οποίο προβλέπει την ανάπτυξη και δοκιμή πυρηνικών μικροαντιδραστήρων σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις, με τη συμμετοχή ιδιωτικών εταιρειών.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα εξειδικευμένων αμυντικών μέσων, όπως το War Zone, ο σχεδιασμός περιλαμβάνει περισσότερους από 20 μικροαντιδραστήρες, με τις πρώτες εγκαταστάσεις να προγραμματίζονται από το 2028. Οι μικροαντιδραστήρες θα μπορούσαν να προσφέρουν συνεχή ηλεκτροδότηση χωρίς την ανάγκη συχνών παραδόσεων καυσίμων, αν και η εγκατάστασή τους συνοδεύεται από τεχνικές, οικονομικές και κανονιστικές προκλήσεις.
Το συνολικό εγχείρημα είναι τεράστιο. Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν αναφερθεί σε περίπου 500 στρατιωτικές βάσεις και εγκαταστάσεις στις ηπειρωτικές ΗΠΑ, για τις οποίες πρέπει να αξιολογηθούν οι ενεργειακές ανάγκες και οι κατάλληλες λύσεις. Όπως προκύπτει από αμερικανικά δημοσιεύματα, δεν υπάρχει -ακόμη- ενιαίο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης για όλες τις εγκαταστάσεις, ενώ ορισμένες παρεμβάσεις μπορεί να χρειαστούν πολλά χρόνια.
Today, at Secretary Hegseth’s direction, the Department of War is announcing FORTRESS America—a national insurance policy for the American homeland. Every major military installation in America will generate its own power. We are bringing our critical supply chains home. We are building strategic reserves deep enough to fight through disruption. We are securing the high ground and the airwaves—our satellites, our spectrum, and our ability to see, navigate, and communicate with one another.
— Sean Parnell (@SeanParnellASW) September 30, 2026
Η ενεργειακή ασφάλεια ως στρατιωτική προτεραιότητα
Η προσπάθεια ενεργειακής θωράκισης των αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων δεν αποτελεί καινούργιο σχεδιασμό. Από το 2021, η Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ είχε προειδοποιήσει για τον κίνδυνο παρατεταμένων διακοπών ηλεκτροδότησης λόγω ακραίων καιρικών φαινομένων ή κυβερνοεπιθέσεων. Ακολούθησαν ασκήσεις αποσύνδεσης στρατιωτικών εγκαταστάσεων από το κεντρικό δίκτυο, με στόχο τη δοκιμή των εφεδρικών συστημάτων τους. Παράλληλα, εξετάστηκε η εγκατάσταση πυρηνικού μικροαντιδραστήρα στην Αλάσκα, ενώ τέθηκε ως στόχος η ανάπτυξη μικροδικτύων σε επιλεγμένες βάσεις έως το 2030.
Οι κυβερνοαπειλές και η εξάρτηση από ξένες εφοδιαστικές αλυσίδες
Οι επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές, όπως εκείνη στον αγωγό Colonial Pipeline το 2021, αλλά και οι προειδοποιήσεις για κινεζικές κυβερνοεπιθέσεις, ενίσχυσαν τις ανησυχίες. Σήμερα, το Πεντάγωνο επιδιώκει να διασφαλίσει ότι οι στρατιωτικές εγκαταστάσεις θα μπορούν να λειτουργούν αυτόνομα, περιορίζοντας παράλληλα την εξάρτηση της αμυντικής βιομηχανίας από ξένες πρώτες ύλες και τεχνολογίες.
Από το στρατιωτικό σχέδιο στις θεωρίες για γενικευμένο μπλακάουτ
Η δημοσιοποίηση του σχεδίου των 90 ημερών προκάλεσε έντονη δραστηριότητα στο Διαδίκτυο. Σε TikTok, YouTube και άλλες πλατφόρμες άρχισαν να κυκλοφορούν βίντεο που παρουσίαζαν την προετοιμασία των στρατιωτικών βάσεων ως ένδειξη ότι η αμερικανική κυβέρνηση γνωρίζει πως επίκειται γενικευμένη κατάρρευση του ηλεκτρικού δικτύου.
Ορισμένες αναρτήσεις μάλιστα προσδιόριζαν ως ημερομηνία έναρξης ενός υποτιθέμενου μπλακάουτ την 17η Νοεμβρίου 2026. Η ημερομηνία, φυσικά, παρήλθε, χωρίς να επιβεβαιωθούν οι σχετικοί ισχυρισμοί -αν και την ημέρα εκείνη δεν έλειψαν τα μεμονωμένα προβλήματα σε ψηφιακές υπηρεσίες των ΗΠΑ.
Σύμφωνα με το Associated Press, κυκλοφόρησε ακόμη και κατασκευασμένο βίντεο, στο οποίο εμφανιζόταν ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ να προειδοποιεί για διακοπή ηλεκτροδότησης διάρκειας 90 ημερών πριν από το τέλος του έτους. Οι παραπλανητικές αναρτήσεις συνδύασαν πραγματικές ειδήσεις για κυβερνοεπιθέσεις, τεχνικές διακοπές υπηρεσιών και κρατικές ασκήσεις ετοιμότητας, παρουσιάζοντάς τες ως τμήματα ενός ενιαίου σεναρίου επικείμενης κρίσης.
Έρευνα του Digital Democracy Institute of the Americas, την οποία επικαλείται το Associated Press, κατέγραψε περισσότερες από 2.200 ισπανόφωνες αναρτήσεις και δημοσιεύματα από τις 11 έως τις 17 Νοεμβρίου, σχετικά με υποτιθέμενες παγκόσμιες διακοπές υπηρεσιών. Καμία όμως από τις διαθέσιμες επίσημες πληροφορίες για το FORTRESS America δεν τεκμηριώνει ότι έχει προγραμματιστεί ή προβλέπεται γενικευμένο μπλακάουτ στις ΗΠΑ.
Αύξηση 450% στις πωλήσεις ειδών επιβίωσης
Ανεξάρτητα από την αξιοπιστία των φημών, ο αντίκτυπός τους στην καταναλωτική συμπεριφορά είναι υπαρκτός.
Σύμφωνα με το Axios, η Survival Frog, εταιρεία που ειδικεύεται σε προϊόντα αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων, είδε τις πωλήσεις της να αυξάνονται κατά 450% στο διάστημα από τις 27 Οκτωβρίου έως τις 16 Νοεμβρίου, σε σχέση με προηγούμενες εβδομάδες. Ο ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Μπάιρον Γουόκερ, ανέφερε ότι σημαντικό μέρος της ζήτησης προέρχεται από καταναλωτές που δεν είχαν αγοράσει προηγουμένως ανάλογο εξοπλισμό.
Στην κορυφή των προτιμήσεων βρίσκονται τρόφιμα μακράς διάρκειας, όπως κονσέρβες κρέατος, ενώ ακολουθούν ραδιόφωνα, ηλιακές γεννήτριες, φορητές μπαταρίες και φίλτρα νερού. Αντίστοιχες τάσεις παρατηρούνται, σύμφωνα με αμερικανικά δημοσιεύματα, και σε άλλες επιχειρήσεις του κλάδου, ενώ αναφορές κάνουν λόγο για αυξημένη ζήτηση γεννητριών σε μεγάλες αλυσίδες λιανικής, όπως η Costco.
Η εξέλιξη εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ρεύμα προετοιμασίας για έκτακτες καταστάσεις, γνωστό στις ΗΠΑ ως «prepping». Δεν αφορά αποκλειστικά ανθρώπους που φοβούνται μια γενικευμένη καταστροφή, αλλά και νοικοκυριά που επιδιώκουν να εξασφαλίσουν στοιχειώδη αυτονομία σε περίπτωση φυσικής καταστροφής, τεχνικής βλάβης ή κυβερνοεπίθεσης.
Από την ατομική προετοιμασία στην εθνική ανθεκτικότητα
Οι αμερικανικές αρχές, μέσω της FEMA, συστήνουν στα νοικοκυριά να διαθέτουν προμήθειες για τουλάχιστον τρεις ημέρες, όπως πόσιμο νερό, τρόφιμα μακράς διάρκειας, φακούς, μπαταρίες, φάρμακα και φορητό ραδιόφωνο. Οι οδηγίες αυτές αφορούν την αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών και δεν αποτελούν ένδειξη επικείμενης καταστροφής. Άλλωστε, οι ανάγκες ενός νοικοκυριού διαφέρουν σημαντικά από εκείνες μιας στρατιωτικής εγκατάστασης που πρέπει να διατηρεί την επιχειρησιακή της λειτουργία ακόμη και σε συνθήκες πολέμου.
Το FORTRESS America σηματοδοτεί μια ευρύτερη αλλαγή στην αμυντική στρατηγική των ΗΠΑ, καθώς το Πεντάγωνο εξετάζει πλέον σοβαρότερα το ενδεχόμενο πλήγματος στις εγχώριες υποδομές. Το πρόγραμμα βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο, με ζητήματα κόστους και χρηματοδότησης να παραμένουν ανοιχτά. Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι αν επίκειται ένα γενικευμένο μπλακάουτ, αλλά αν οι ΗΠΑ μπορούν να διασφαλίσουν τη λειτουργία των κρίσιμων υποδομών τους σε μια παρατεταμένη κρίση.