Με την Ουκρανία, τη ρωσική απειλή και το μεταναστευτικό στην κορυφή της ατζέντας συνεχίζεται σήμερα, Παρασκευή, η δεύτερη ημέρα της Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες, με τους Ευρωπαίους ηγέτες να αντιμετωπίζουν νέες εντάσεις τόσο στις σχέσεις τους με τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και στο εσωτερικό της Ένωσης.
Η συνεδρίαση, στην οποία θα παρίσταται και ο Ζελένσκι ακολουθεί έναν μαραθώνιο διαπραγματεύσεων περίπου 14 ωρών για την ενεργειακή ακρίβεια, ενώ οι διαφωνίες για τον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό παραμένουν ανοιχτές, με τις συζητήσεις να μεταφέρονται στον Νοέμβριο.
Ο Ζελένσκι υπό πίεση – Η σύγκρουση με τον Τραμπ
Σε ιδιαίτερα δύσκολη συγκυρία προσέρχεται ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, καθώς η Ρωσία εντείνει τις επιθέσεις στις ουκρανικές ενεργειακές υποδομές ενόψει του χειμώνα, ενώ οι σχέσεις Κιέβου και Ουάσιγκτον επιδεινώνονται.
Ο Ντόναλντ Τραμπ ζητά να σταματήσουν τα ουκρανικά πλήγματα κατά ρωσικών διυλιστηρίων, θεωρώντας ότι αυξάνουν τις διεθνείς τιμές καυσίμων. Το Κίεβο, αντίθετα, επιμένει ότι περιορίζουν τα έσοδα που χρηματοδοτούν τον πόλεμο της Μόσχας.
Την ένταση ενισχύει η αμερικανική απόφαση για προσωρινή άρση των κυρώσεων στο ρωσικό ντίζελ.
Η δυσαρέσκεια των Ευρωπαίων για τη στάση της Ουάσιγκτον αποτυπώνεται και στο προσχέδιο συμπερασμάτων που έχει περιέλθει σε γνώση της HuffPost, στο οποίο αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι «το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εκφράζει τη λύπη του για την απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών να άρουν προσωρινά τις κυρώσεις στο ρωσικό ντίζελ». Παράλληλα, οι «27» ζητούν περαιτέρω περιορισμό των ενεργειακών εσόδων της Ρωσίας, αυστηρότερη αντιμετώπιση της παράκαμψης των κυρώσεων και ενίσχυση των μέτρων κατά του ρωσικού «σκιώδους στόλου».
Παράλληλα, η Ουκρανία αναζητά ευρωπαϊκές εναλλακτικές στα αμερικανικά αμυντικά συστήματα. Όπως αποκάλυψε στο Euronews ο αναπληρωτής επικεφαλής του γραφείου Ζελένσκι, Ίχορ Ζόβκβα, προχωρούν οι επαφές μεταξύ αμυντικών βιομηχανιών για το αντιβαλλιστικό πρόγραμμα FREYJA, ενώ το Κίεβο επιδιώκει και ευρωπαϊκή εναλλακτική στο Starlink.
Επανέρχονται τα παγωμένα ρωσικά κεφάλαια
Στο προσκήνιο επανέρχεται και η συζήτηση για τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, μετά τις πληροφορίες ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν έλεγχο μέρους των κεφαλαίων που έχουν δεσμευτεί στην Ευρώπη.
Σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο που ενημέρωσε δημοσιογράφους ενόψει της Συνόδου, οι διαφωνίες για την αξιοποίησή τους παραμένουν, ενώ δεν αναμενόταν νέα χρηματοδοτική απόφαση.
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με το Reuters, ο Βλαντίμιρ Πούτιν υπέγραψε διάταγμα για την υπαγωγή περιουσιακών στοιχείων ευρωπαϊκών εταιρειών στη Ρωσία σε προσωρινή διαχείριση, ως απάντηση στη στήριξη της ΕΕ προς την Ουκρανία.
Μεταναστευτικό: «Pull factor» και ελληνική πρωτοβουλία
Νέα αντιπαράθεση ενδέχεται να ξεσπάσει μεταξύ Τζόρτζια Μελόνι και Πέδρο Σάντσεθ, μετά τη μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα.
Η Ρώμη θεωρεί ότι η ισπανική πολιτική νομιμοποίησης μεταναστών μπορεί να λειτουργήσει ως «pull factor», δηλαδή παράγοντας έλξης νέων μεταναστευτικών ροών. Στο επίκεντρο βρίσκεται και το ενδεχόμενο παράτασης των ιταλικών συνοριακών ελέγχων με την Ισπανία.
Σύμφωνα με διπλωματικές πληροφορίες της HuffPost, οι διαφορές είχαν προκαλέσει τριβές ήδη από το καλοκαίρι, όταν 22 Ευρωπαίοι ηγέτες υπέγραψαν σχετική επιστολή.
Ο Σάντσεθ, από την πλευρά του, προτάσσει την ανθρωπιστική διάσταση του μεταναστευτικού, υπερασπιζόμενος τη νομιμοποίηση μεταναστών που ήδη ζουν και εργάζονται στην Ισπανία και αντιτιθέμενος στη σκληρότερη γραμμή που προωθούν άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίζεται απέναντι στα κέντρα επιστροφής μεταναστών σε τρίτες χώρες (return hubs), τα οποία θεωρεί αναποτελεσματικά, δαπανηρά και αντίθετα προς τις αξίες που οφείλει να υπερασπίζεται η Ευρώπη. Έτσι, η αντιπαράθεση αποκτά και σαφή πολιτική και ιδεολογική διάσταση.
Ελληνικό ενδιαφέρον παρουσιάζει ο ευρωπαϊκός μηχανισμός έκτακτης ανάγκης για το μεταναστευτικό, που προωθεί η Κομισιόν για αιφνίδιες μαζικές αφίξεις και περιπτώσεις εργαλειοποίησης μεταναστών.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε χθες ότι η ελληνική πρόταση, εμπνευσμένη από τη Θέουτα και τον Έβρο του 2020, έγινε αποδεκτή από την Επιτροπή και υποστηρίζεται από κράτη-μέλη.
Στόχος, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, είναι οι χώρες πρώτης γραμμής να μπορούν, σε εξαιρετικές περιστάσεις, να αναστέλλουν τη χορήγηση ασύλου και να προχωρούν σε μαζικές επιστροφές. Το νέο πλαίσιο δεν έχει ακόμη θεσπιστεί.
Η πρωτοβουλία αποτυπώνεται και στο προσχέδιο συμπερασμάτων που έχει περιέλθει σε γνώση της HuffPost, όπου οι «27» αναγνωρίζουν την ανάγκη αντιμετώπισης αιφνίδιων μαζικών αφίξεων και εργαλειοποίησης μεταναστών, ενώ γίνεται ρητή αναφορά στην πρόθεση της Κομισιόν να αναπτύξει ευρωπαϊκό μηχανισμό έκτακτης ανάγκης.
Ρωσική απειλή, άμυνα και Μέση Ανατολή
Οι ηγέτες θα εξετάσουν επίσης τις ρωσικές υβριδικές επιθέσεις, την προστασία κρίσιμων υποδομών και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας.
Για την Ελλάδα, ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αναφορές στον σεβασμό των συμφερόντων ασφάλειας όλων των κρατών-μελών κατά τη συνεργασία με τρίτες χώρες, υπό το πρίσμα των ελληνικών επιφυλάξεων για τη συμμετοχή της Τουρκίας σε ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα.
Στη Μέση Ανατολή, η συζήτηση επικεντρώνεται στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και των ενεργειακών ροών, ενώ το προσχέδιο συμπερασμάτων ζητά ενίσχυση της ευρωπαϊκής επιχείρησης ASPIDES στην Ερυθρά Θάλασσα.
