Σε μια προσπάθεια να περιοριστούν οι επιθέσεις που απειλούν τις ενεργειακές υποδομές Ρωσίας και Ουκρανίας ενόψει του χειμώνα, ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να έχει προτείνει μια αμοιβαία ενεργειακή εκεχειρία μεταξύ Μόσχας και Κιέβου. Ωστόσο, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τις σχετικές συζητήσεις και μίλησαν στην Kyiv Independent, ο Αμερικανός πρόεδρος εκφράζει κατ’ ιδίαν αμφιβολίες για το κατά πόσο ο Βλαντίμιρ Πούτιν θα αποδεχθεί την πρόταση.
Οι αμφιβολίες του Αμερικανού προέδρου εκφράζονται την ώρα που η Ουάσινγκτον πιέζει τόσο το Κίεβο όσο και τη Μόσχα να σταματήσουν τις επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές η μία της άλλης ενόψει χειμώνα, ένα από τα βασικά ζητήματα που τέθηκαν επί τάπητος στις συνομιλίες του και με τις δύο πλευρές.
Ο Τραμπ έχει δημοσίως καλέσει την Ουκρανία να σταματήσει τις επιθέσεις σε ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, ενώ η Μόσχα δεν έχει μέχρι στιγμής δείξει ότι είναι έτοιμη να αποδεχθεί μια αντίστοιχη αμοιβαία παύση. «Ο Ζελένσκι πρέπει να κάνει ένα πράγμα. Πρέπει να σταματήσει να καταστρέφει τα αποθέματα ντίζελ στη Ρωσία», δήλωσε ο Τραμπ στον πρόεδρο της Ουκρανίας στις 13 Σεπτεμβρίου.
Ο Ζελένσκι έχει πει, από την πλευρά του, ότι το Κίεβο θα στήριζε μια κατάπαυση των επιθέσεων στις ενεργειακές υποδομές, ενώ και η Ρωσία έχει χαρακτηρίσει την πρόταση «καλή ιδέα», χωρίς ωστόσο να έχει δηλώσει δημοσίως ότι είναι έτοιμη να την αποδεχθεί.
Διαφορετικές εκτιμήσεις στην αμερικανική πλευρά
Οι αμφιβολίες του Τραμπ φαίνεται να διαφοροποιούνται από την πιο αισιόδοξη εικόνα που έχει μεταφέρει η ομάδα του. Μετά την τελευταία επίσκεψή τους στη Ρωσία, οι απεσταλμένοι του Αμερικανού προέδρου, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, επέστρεψαν με την εκτίμηση ότι μια συμφωνία για τον τερματισμό των επιθέσεων στις ενεργειακές υποδομές θα μπορούσε να επιτευχθεί, σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει τις ειρηνευτικές συνομιλίες και μίλησε στην Kyiv Independent. «Ο Ντόναλντ δεν είναι τόσο αισιόδοξος όσο η ομάδα του», ανέφερε χαρακτηριστικά η ίδια πηγή.
Εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου δήλωσε, πάντως, ότι ο Τραμπ «παραμένει αισιόδοξος» για την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας, υπογραμμίζοντας ότι οι ΗΠΑ συνεχίζουν τις επαφές με Μόσχα και Κίεβο.
Από την πλευρά της, η Ουκρανία έχει λάβει «ορισμένες ενδείξεις» ότι η Ρωσία είναι διατεθειμένη να εξετάσει μια τέτοια εκεχειρία, χωρίς ωστόσο να δίνονται περισσότερες λεπτομέρειες.
Τι επιδιώκει η Ουάσινγκτον
Οι ενεργειακές υποδομές έχουν βρεθεί επανειλημμένα στο στόχαστρο τόσο της Ρωσίας όσο και της Ουκρανίας. Το Κίεβο έχει πλήξει εγκαταστάσεις που συνδέονται με την παραγωγή και τις εξαγωγές ρωσικής ενέργειας, επιδιώκοντας να περιορίσει τα έσοδα που στηρίζουν τη ρωσική πολεμική προσπάθεια. Η Μόσχα, από την πλευρά της, έχει επιτεθεί σε σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής και υποσταθμούς της Ουκρανίας, προκαλώντας προβλήματα στην ηλεκτροδότηση και τη θέρμανση του πληθυσμού.
Μια αμοιβαία παύση των επιθέσεων θα μπορούσε να προσφέρει στο Κίεβο μεγαλύτερη προστασία του ενεργειακού του δικτύου ενόψει του χειμώνα. Για την Ουάσινγκτον, παράλληλα, θα αποτελούσε ένα περιορισμένο αλλά συγκεκριμένο βήμα προς την κατεύθυνση των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων.
Πρόσωπα του περιβάλλοντος Τραμπ εξακολουθούν, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, να επισημαίνουν στον Αμερικανό πρόεδρο τις επιπτώσεις των επιθέσεων στις ρωσικές ενεργειακές υποδομές στις διεθνείς τιμές ενέργειας. Στο πλαίσιο αυτό, οι Αμερικανοί απεσταλμένοι επιχειρούν να διαμορφώσουν μια συμφωνία που θα προβλέπει ταυτόχρονη παύση των επιθέσεων από τις δύο πλευρές.
Στο τραπέζι τριμερείς συνομιλίες
Η Ουάσινγκτον φαίνεται να επιδιώκει μια περιορισμένη συμφωνία, η οποία θα μπορούσε να καταγράψει πρόοδο χωρίς να απαιτείται προηγουμένως συνολική διευθέτηση των διαφορών μεταξύ Μόσχας και Κιέβου. Η ενεργειακή εκεχειρία, μαζί με το ενδεχόμενο επαναλειτουργίας του διαδρόμου μεταφοράς σιτηρών στη Μαύρη Θάλασσα, αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο τριμερών συνομιλιών Ρωσίας, Ουκρανίας και ΗΠΑ, οι οποίες ενδέχεται να πραγματοποιηθούν ακόμη και την επόμενη εβδομάδα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Ουκρανοί και Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν ήδη μεταφέρει στη Μόσχα τις προτάσεις τους για τα επόμενα βήματα, με πηγές να σημειώνουν ότι πλέον «η μπάλα βρίσκεται στη ρωσική πλευρά».
Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα για το Κίεβο
Εάν επιτευχθεί συμφωνία, η Ουκρανία θα εξασφάλιζε προστασία για το δικό της ενεργειακό σύστημα, αλλά ταυτόχρονα θα εγκατέλειπε ένα εργαλείο που της έχει επιτρέψει να περιορίσει τις ρωσικές εξαγωγές ενέργειας. «Υπάρχουν πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Το προφανές πλεονέκτημα για εμάς είναι η προστασία του ενεργειακού μας συστήματος και η σωτηρία ανθρώπινων ζωών», δήλωσε στην Kyiv Independent ο Ολεξάντρ Μερέζκο, επικεφαλής της επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων του ουκρανικού κοινοβουλίου.
«Από την άλλη πλευρά, όμως, τα πλήγματα μεγάλης εμβέλειας που πραγματοποιούμε είναι πολύ επώδυνα για τη Ρωσία και την πολεμική της μηχανή. Επομένως, υπάρχουν και ορισμένα μειονεκτήματα… Παρ’ όλα αυτά, κλίνω υπέρ μιας τέτοιας εκεχειρίας», πρόσθεσε.
Περιορισμένη συμφωνία με μηχανισμό ελέγχου
Μια πιθανή ενεργειακή εκεχειρία θα μπορούσε να σχεδιαστεί με σαφείς και περιορισμένους όρους, ώστε να είναι ευκολότερη η παρακολούθηση της εφαρμογής της. Η Ντάρα Μασικότ, ανώτερη ερευνήτρια στο Carnegie Endowment for International Peace, εκτιμά ότι μια συμφωνία που θα αφορά αποκλειστικά τον ενεργειακό τομέα θα ήταν ενδεχομένως πιο εύκολο να επιτευχθεί, αν και προειδοποιεί για τον κίνδυνο οι δύο πλευρές να μεταφέρουν τις επιθέσεις σε άλλους στόχους.
Μία από τις προτάσεις θα ήταν να απαγορευτούν τα πλήγματα βαθιά πίσω από τη γραμμή του μετώπου, όπως οι επιθέσεις σε απόσταση άνω των 200 χιλιομέτρων από τη γραμμή επαφής. Η Μασικότ θεωρεί επίσης ότι το νέο πλαίσιο κυρώσεων θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μοχλός πίεσης, καθώς η τήρηση της συμφωνίας θα μπορούσε να αποτρέψει νέες κυρώσεις, ενώ η παραβίασή της θα άνοιγε τον δρόμο για πρόσθετα μέτρα.
Μια προηγούμενη εκεχειρία που κατέρρευσε
Η Ουκρανία έχει ήδη βιώσει μια αντίστοιχη προσπάθεια. Τον Μάρτιο του 2025, Ρωσία και Ουκρανία συμφώνησαν, με αμερικανική διαμεσολάβηση, σε 30ήμερη παύση των επιθέσεων κατά ενεργειακών υποδομών, όπως σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής, υποσταθμοί, αγωγοί και διυλιστήρια. Η συμφωνία, ωστόσο, αποδείχθηκε εύθραυστη και σύντομα κατέρρευσε, καθώς οι δύο πλευρές αλληλοκατηγορήθηκαν για παραβιάσεις.
Μέχρι τα μέσα Απριλίου, το Κίεβο υποστήριζε ότι η Ρωσία είχε πλήξει πάνω από 30 φορές ουκρανικές ενεργειακές υποδομές μετά τη συμφωνία.
Η εμπειρία αυτή αποτελεί βασικό παράγοντα στις νέες διαπραγματεύσεις. Ουκρανοί αναλυτές υπογραμμίζουν ότι μια νέα εκεχειρία θα απαιτούσε συνεχή παρακολούθηση και σαφείς μηχανισμούς καταγραφής παραβιάσεων, με τη συμμετοχή των ΗΠΑ και ευρωπαϊκών χωρών, μεταξύ άλλων μέσω δορυφορικής επιτήρησης.
