ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ-ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ
Με μια πολύωρη συζήτηση για την Ουκρανία αλλά και για τις παγκόσμιες οικονομικές προκλήσεις και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας ολοκληρώθηκε τα ξημερώματα της Παρασκευής η πρώτη ημέρα της Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες. Παρότι η Κίνα δεν αναφέρεται ρητά ούτε στα συμπεράσματα ούτε στην ενημέρωση που ακολούθησε, αποτέλεσε το βασικό σημείο αναφοράς της συζήτησης, καθώς οι ηγέτες αναζήτησαν κοινή ευρωπαϊκή απάντηση στις αυξανόμενες οικονομικές ανισορροπίες και στις πιέσεις που δέχονται οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες από τον διεθνή ανταγωνισμό.
Έπειτα από λίγες μόνο ώρες ανάπαυλας, οι ηγέτες της ΕΕ επιστρέφουν σήμερα στο τραπέζι του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για τη δεύτερη μεγάλη μάχη της Συνόδου: τον επόμενο επταετή ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
Εσωτερικές έριδες
Στο επίκεντρο θα βρεθεί το πώς η Ένωση θα χρηματοδοτήσει τις νέες προτεραιότητές της – από την άμυνα και την ανταγωνιστικότητα έως τη διεύρυνση – σε μια διαπραγμάτευση που αναμένεται να αναδείξει εκ νέου τις διαφορές μεταξύ των λεγόμενων «φειδωλών» χωρών και των κρατών που ζητούν ισχυρή χρηματοδότηση της Πολιτικής Συνοχής και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.
Η Κυπριακή Προεδρία πρότεινε περικοπή περίπου 32,8 δισ. ευρώ ή σχεδόν 2% σε σχέση με την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μια μείωση που για τις χώρες της Συνοχής θεωρείται ήδη επώδυνη. Αντίθετα, οι «φειδωλοί» θεωρούν ότι η περικοπή αυτή απέχει πολύ από το επίπεδο δημοσιονομικής προσαρμογής που επιδιώκουν.
Ενδεικτική ήταν η τοποθέτηση του Ολλανδού πρωθυπουργού Ρομπ Γέτεν, ο οποίος απέρριψε ήδη από χθες τη συμβιβαστική πρόταση, δηλώνοντας ότι «η θέση της είναι στον κάδο των απορριμμάτων». Στην ίδια γραμμή κινείται και η Γερμανία, με την κυβέρνηση του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς να χαρακτηρίζει το σχέδιο «οικονομικά μη βιώσιμο» και «ανισόρροπο», ξεκαθαρίζοντας ότι, κατά την άποψή της, δεν μπορεί να αποτελέσει τη βάση μιας τελικής συμφωνίας.
Η Ελλάδα, όπως τόνισε, θα επιμείνει στη διατήρηση του πυρήνα της Πολιτικής Συνοχής και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, ενώ παράλληλα ζητεί το νέο Ταμείο Ανταγωνιστικότητας να κατανεμηθεί με τρόπο που να μη διευρύνει τις αποκλίσεις μεταξύ των ισχυρότερων και των πιο αδύναμων οικονομιών της Ένωσης.
Η ελληνική θέση βρίσκει συμμάχους. Λίγες ώρες πριν από τη συζήτηση για τον προϋπολογισμό, η Ελλάδα συμμετείχε στη συνάντηση των «Φίλων της Συνοχής», της ομάδας των 16 κρατών-μελών που ζητούν ο επόμενος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός να συνεχίσει να στηρίζει ισχυρά τη συνοχή, την Κοινή Αγροτική Πολιτική και τη σύγκλιση των περιφερειών, ακόμη και καθώς η Ένωση καλείται να χρηματοδοτήσει νέες στρατηγικές προτεραιότητες, όπως η άμυνα, η ανταγωνιστικότητα και η μελλοντική διεύρυνση.
Τι θα κάνουν με την Κίνα
Όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα, δεν είναι τυχαίο ότι η συζήτηση πραγματοποιήθηκε τη στιγμή που το εμπορικό έλλειμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Κίνα ανήλθε στα 360 δισ. ευρώ το 2025, δηλαδή σχεδόν 1 δισ. ευρώ ημερησίως, εντείνοντας τις ανησυχίες πολλών κρατών-μελών για την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας και τη διατήρηση ισότιμων όρων ανταγωνισμού σε παγκόσμιο επίπεδο.
Σύμφωνα με ευρωπαίο αξιωματούχο, οι ηγέτες συμφώνησαν ότι «οι σημερινές παγκόσμιες μακροοικονομικές ανισορροπίες απαιτούν ευρωπαϊκή απάντηση βασισμένη σε δύο πυλώνες: την ευρωπαϊκή ενότητα και τον διάλογο με τους βασικούς οικονομικούς εταίρους μας».
Ο ίδιος σημείωσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει παράλληλα να αντιμετωπίσει και τις δικές της αδυναμίες.
«Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι μία από τις μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου. Έχει τη δική της οικονομική εργασία να κάνει. Αυτό ακριβώς αφορά η ατζέντα “One Europe, One Market”», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, οι ηγέτες συμφώνησαν ότι η Ένωση πρέπει να συνεχίσει τη διαφοροποίηση των εμπορικών της σχέσεων, τη μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων, τη διαχείριση των κινδύνων στις αλυσίδες εφοδιασμού και την ενίσχυση της στρατηγικής της αυτονομίας.
«Ο δίκαιος ανταγωνισμός σε παγκόσμιο επίπεδο απαιτεί ίσους όρους ανταγωνισμού», υπογράμμισε ο αξιωματούχος.
Οι δύο εντολές
Στο πλαίσιο αυτό, οι ηγέτες ανέθεσαν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή δύο συγκεκριμένες αποστολές.
Η πρώτη είναι «να συνεχίσει να συμμετέχει σε έναν εποικοδομητικό διάλογο με τους βασικούς οικονομικούς εταίρους μας, ώστε να υπερασπίζεται τα οικονομικά και τα συμφέροντα ασφαλείας μας».
Όπως διευκρινίστηκε, «ο διάλογος αυτός πρέπει να παράγει αποτελέσματα».
Η διατύπωση αποτυπώνει την επιθυμία αρκετών κρατών-μελών να διατηρηθούν ανοικτοί οι δίαυλοι επικοινωνίας με βασικούς εμπορικούς εταίρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς όμως η Ευρώπη να εμφανίζεται αδύναμη απέναντι σε πρακτικές που θεωρεί ότι στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό.
Νέα εργαλεία στην ευρωπαϊκή «εργαλειοθήκη»
Η δεύτερη εντολή προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αφορά την περαιτέρω ενίσχυση των ευρωπαϊκών μέσων εμπορικής άμυνας.
Οι ηγέτες ζήτησαν από την Κομισιόν «να αναπτύξει περαιτέρω και ενδεχομένως να συμπληρώσει την εργαλειοθήκη στους τομείς της εμπορικής άμυνας και της βιομηχανικής πολιτικής, ώστε η Ευρωπαϊκή Ένωση να διαθέτει όλα τα μέσα που χρειάζεται για να υπερασπίζεται τα συμφέροντά της και να μειώνει τους στρατηγικούς κινδύνους».
Πρόκειται ουσιαστικά για πολιτική εντολή προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει εάν τα υφιστάμενα ευρωπαϊκά εργαλεία επαρκούν για την αντιμετώπιση των νέων προκλήσεων ή εάν απαιτούνται πρόσθετα μέσα προστασίας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Η ελληνική προσέγγιση
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η ελληνική θέση ήταν ότι η απάντηση της Ευρώπης πρέπει να ξεκινήσει από την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ίδιας της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Η Αθήνα θεωρεί ότι, πέρα από ζητήματα όπως οι κρατικές επιδοτήσεις και οι πρακτικές τρίτων χωρών, το βασικό πρόβλημα εντοπίζεται στις αδυναμίες της ίδιας της Ευρώπης: στο υψηλό ενεργειακό κόστος, στα εμπόδια που εξακολουθούν να υφίστανται στην ενιαία αγορά και στον χρηματοοικονομικό κατακερματισμό της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Για τον λόγο αυτό η Ελλάδα υποστηρίζει την εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς, τις μεταρρυθμίσεις στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας και την ταχύτερη πρόοδο προς την ολοκλήρωση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων.
Το μήνυμα που προέκυψε από τη συζήτηση των ηγετών είναι ότι η Ευρώπη επιδιώκει να διατηρήσει τον διάλογο με τους βασικούς οικονομικούς της εταίρους, αλλά ταυτόχρονα θέλει να διαθέτει όλα τα απαραίτητα εργαλεία για να προστατεύσει την οικονομία και τη βιομηχανική της βάση σε ένα ολοένα πιο ανταγωνιστικό διεθνές περιβάλλον.
Το κατά πόσο η νέα ευρωπαϊκή προσέγγιση θα οδηγήσει σε εξομάλυνση ή καλύτερα σε κάποια ισορροπία ή σε πιο επιθετικά εμπορικά μέτρα μένει να φανεί. Το Πεκίνο έχει ήδη προειδοποιήσει ότι θα απαντήσει σε ενδεχόμενες νέες ευρωπαϊκές παρεμβάσεις που θα θεωρήσει προστατευτικές ή διακριτικές εις βάρος των κινεζικών επιχειρήσεων, γεγονός που προμηνύει δύσκολες ισορροπίες τους επόμενους μήνες μεταξύ διαλόγου και εμπορικής άμυνας.
