Ερευνητές πιστεύουν ότι ανακάλυψαν γιατί ο κακός ύπνος επιδεινώνει τον πόνο

Η έλλειψη ύπνου μπορεί να διαταράξει τις φυσιολογικές λειτουργίες του ενδοκανναβινοειδούς συστήματος του σώματος.
Open Image Modal
Young sleeping woman and alarm clock in bedroom at home
Kseniya Ovchinnikova via Getty Images

Ο πόνος δυσκολεύει τον ύπνο και ο κακός ύπνος επιδεινώνει τον πόνο. Το ένα βάσανο τροφοδοτεί το άλλο και αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο. Αυτό, με τη σειρά του, μπορεί να επιδεινώσει τις πολλές συνυπάρχουσες συνθήκες ανεπάρκειας ύπνου, συμπεριλαμβανομένου του στρες, της κόπωσης, του άγχους, της κατάθλιψης και της μειωμένης ανοσολογικής απόκρισης. Είναι ένα πρόβλημα που πιθανότατα είναι γνωστό στο ένα τρίτο των ενηλίκων των ΗΠΑ που αναφέρουν διαταραχή ύπνου ή ανεπαρκή ύπνο.

Δυστυχώς, οι επαγγελματίες υγείας δεν κατανοούν τους υποκείμενους μηχανισμούς που διαιωνίζουν αυτόν τον κύκλο. Πολλά συστήματα σε όλο το σώμα παίζουν ρόλο τόσο στον κιρκάδιο ρυθμό όσο και στην απόκριση του πόνου, συμπεριλαμβανομένης της επίφυσης, του ανοσοποιητικού συστήματος και τμημάτων του κεντρικού νευρικού συστήματος ξεχωριστά από τον εγκέφαλο.

Μια νέα μελέτη με επικεφαλής ερευνητές από το Ινστιτούτο Γενικών Ερευνών της Μασαχουσέτης, ωστόσο, μπορεί να έχει ανακαλύψει μια σημαντική ένδειξη στον θάλαμο, συγκεκριμένα ένα μέρος που ονομάζεται «θαλαμικός δικτυωτός πυρήνας». 

Είναι ένα κέντρο αναμετάδοσης που στέλνει δεδομένα στα εξωτερικά στρώματα του εγκεφάλου μέσω ενός δικτύου νευρικών ινών και παίζει κεντρικό ρόλο στον κύκλο ύπνου-αφύπνισης, κατευθύνοντας την προσοχή και πώς επεξεργαζόμαστε αισθητηριακές πληροφορίες, όπως ο πόνος.

Για τους λόγους αυτούς, οι ερευνητές υπέθεσαν ότι θα μπορούσε να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε την ευαισθησία στον πόνο από τον διαταραγμένο ύπνο. 

Κάτι περισσότερο από απλή ξεκούραση ομορφιάς

Για να ελέγξουν την υπόθεσή τους, οι ερευνητές έφεραν ποντίκια στο εργαστήριο και τους στέρησαν τον ύπνο μεταξύ 7 π.μ. και 1 μ.μ. καθημερινά για πέντε συνεχόμενες ημέρες. Τα ποντίκια έμειναν ξύπνια με περιστασιακά ραπ στο στυλό ή εισάγοντας νέα αντικείμενα για να εξερευνήσουν. Στη συνέχεια, τα ποντίκια υποβλήθηκαν σε μια σειρά δοκιμών συμπεριφοράς πριν τους επιτραπεί να ξεκουραστούν για την ημέρα.

Όπως και οι άνθρωποι, τα ποντίκια υποβάλλονται σε διάφορους κύκλους ύπνου (ειδικά ύπνο REM και μη REM).  

 

Οι ερευνητές στη συνέχεια ανέλυσαν τους μεταβολίτες στους εγκεφάλους των ποντικών, ειδικά στον θαλαμικό δικτυωτό πυρήνα. Τα ποντίκια που στερήθηκαν ύπνου είχαν χαμηλότερα επίπεδα ενός νευροδιαβιβαστή γνωστού ως NADA.

Το NADA ανήκει σε μια οικογένεια νευροδιαβιβαστών που ενεργοποιούν υποδοχείς του ενδοκανναβινοειδούς συστήματος του σώματος. Αυτό το σύστημα κυτταρικής σηματοδότησης ανακαλύφθηκε μόλις το 1988 και η έρευνα σε αυτό παραμένει σχετικά νέα.

Αλλά αυτή η έρευνα δείχνει ότι το σύστημα παίζει σημαντικό ρόλο σε πολλές σωματικές λειτουργίες από στιγμή σε στιγμή τόσο διαφορετικές όσο ο μεταβολισμός, η ανοσολογική απόκριση και - το πιο σημαντικό για τους σκοπούς μας - η ρύθμιση του ύπνου και του πόνου.

(Και ναι, η λέξη ενδοκανναβινοειδές μοιάζει με την κάνναβη. Αυτό δεν είναι τυχαίο. Τα ενδοκανναβινοειδή μόρια όπως το NADA έχουν δομές παρόμοιες με αυτές που βρίσκονται στο φυτό κάνναβης. Οι ψυχοδραστικές ενώσεις στην κάνναβη λειτουργούν με την πειρατεία αυτού του συστήματος.)

Χωρίς NADA, οι υποδοχείς κανναβινοειδών του θαλαμικού δικτυωτού πυρήνα δεν ήταν τόσο ενεργοί και αυτό φάνηκε να έχει επίδραση στον έλεγχο της αντίληψης του πόνου. Για να το ελέγξουν αυτό, οι ερευνητές χορήγησαν NADA στους εγκεφάλους των ποντικών μέσω μικροένεσης. Τα ποντίκια που έλαβαν αυτή την ένεση είδαν την ευαισθησία τους στον πόνο να επιστρέφει στο φυσιολογικό.

Αυτό το αποτέλεσμα υποδηλώνει ότι τόσο η παραγωγή NADA όσο και η ενεργοποίηση των υποδοχέων κανναβινοειδών είναι σημαντικές για τη μείωση της ευαισθησίας στον πόνο μετά τη στέρηση ύπνου.

«Παρέχουμε έναν μηχανισμό για το πώς η διαταραχή του ύπνου οδηγεί σε υπερβολικό πόνο, υποδηλώνοντας ότι η αξιοποίηση του ενδοκανναβινοειδούς συστήματος μπορεί να σπάσει τον φαύλο κύκλο μεταξύ πόνου και απώλειας ύπνου», δήλωσε ο Shiqian Shen, κλινικός διευθυντής του Προγράμματος Tele Pain του Γενικού Νοσοκομείου της Μασαχουσέτης και συν-ανώτερος συγγραφέας της μελέτης.

Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο Nature Communications, ένα περιοδικό ανοικτής πρόσβασης, που δημοσιεύεται από το Nature Portfolio.

NADA αρκετή έρευνα (ακόμα)

Φυσικά, τα αποτελέσματα των μελετών σε ποντίκια δεν μεταφράζονται απαραίτητα σε ανθρώπους. Υπαινίσσονται μόνο δυνατότητες και τομείς όπου οι μελλοντικές μελέτες μπορεί να αποδειχθούν καρποφόρες. Ακόμα κι έτσι, οι ερευνητές σημειώνουν ότι τα ευρήματά τους αποτελούν μέρος ενός αυξανόμενου σώματος έρευνας για το ενδοκανναβινοειδές σύστημα.

Στη μελέτη, επισημαίνουν αρκετές φαρμακολογικές μελέτες που δείχνουν ότι το NADA έχει ιδιότητες που ενισχύουν τη μετάδοση σημάτων πόνου στο νευρικό σύστημα, καθώς και την αναστολή τους. Σημειώνουν επίσης ότι τα ενδοκανναβινοειδή όπως το NADA έχουν εμπλακεί σε πολλές νευρολογικές διαταραχές όπως η επιληψία, η νόσος του Πάρκινσον και η νόσος του Αλτσχάιμερ.

Το αποκορύφωμα αυτής της έρευνας υποδηλώνει ότι η έρευνα σχετικά με τους φυσιολογικούς ρόλους της NADA - την οποία οι ερευνητές επισημαίνουν ότι λείπει σε μεγάλο βαθμό αυτή τη στιγμή - θα μπορούσε να ανοίξει δρόμους σε νέες θεραπευτικές στρατηγικές για να βοηθήσει να σπάσει ο κύκλος πόνου - ύπνου καθώς και άλλες νευρολογικές διαταραχές.