Σε σύγκρουση για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) της ΕΕ, δηλαδή τον επταετή ευρωπαϊκό προϋπολογισμό της περιόδου 2028-2034, βρίσκονται οι 17 “Φίλοι της Συνοχής”*, μεταξύ των οποίων Ελλάδα και Κύπρος, με τους δημοσιονομικά συντηρητικούς «φειδωλούς» του Βορρά, οι οποίοι ζητούν ακόμη μεγαλύτερες περικοπές. Οι διαφωνίες είναι τόσο μεγάλες, ώστε ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς προειδοποιεί ήδη για παρατεταμένες διαπραγματεύσεις τον Δεκέμβριο.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας για τον προϋπολογισμό της περιόδου 2028-2034, ύψους περίπου 1,83 τρισ. ευρώ, μειωμένη κατά περίπου 8% σε σχέση με την αρχική πρόταση της Κομισιόν.
Με κοινή δήλωση, έπειτα από συνάντηση που διοργάνωσαν Ιταλία και Ρουμανία, οι 17 ηγέτες, μεταξύ των οποίων και ο Έλληνας πρωθυπουργός επαναβεβαίωσαν τέσσερις βασικές απαιτήσεις:
- Επαρκής προϋπολογισμός: Μετά από δύο διαδοχικές μειώσεις, η πρόταση έχει περιοριστεί στο 1,02% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος της ΕΕ, χωρίς τις αποπληρωμές του Ταμείου Ανάκαμψης. Οι πόροι πρέπει να καλύπτουν υφιστάμενες και νέες προτεραιότητες.
- Προστασία Συνοχής και αγροτικής πολιτικής: Διασφάλιση τόσο της χρηματοδότησης όσο και των κανόνων εφαρμογής, ώστε κράτη και περιφέρειες να αξιοποιούν αποτελεσματικά τα κονδύλια.
- Δικαιότερη κατανομή των οικονομικών βαρών: Ισορροπημένο σύστημα εσόδων, χωρίς δυσανάλογες επιβαρύνσεις, συμπεριλαμβανομένων των νέων ιδίων πόρων της ΕΕ.
- Κατάργηση των ειδικών εκπτώσεων (rebates) στις συνεισφορές ορισμένων κρατών-μελών.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης νωρίτερα εξέφρασε τη δυσαρέσκεια της Αθήνας για την ιρλανδική πρόταση, επισημαίνοντας την «ουσιαστική ασυνέπεια» μεταξύ των φιλόδοξων ευρωπαϊκών στόχων και των διαθέσιμων πόρων. Ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα δεν θα δεχθεί περικοπές στην Πολιτική Συνοχής και την Κοινή Αγροτική Πολιτική: «Να πειστούν και οι “Φειδωλοί” ότι δεν θα δεχθούμε περαιτέρω περικοπές σε κρίσιμους πυλώνες της ευρωπαϊκής πολιτικής».
Αντίστοιχα, ο Νίκος Χριστοδουλίδης προειδοποίησε για ενδεχόμενες τελικές μειώσεις 10%-12%.
Από την πλευρά της, η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι ανέφερε, οι χώρες της ομάδας αποφάσισαν να παραμείνουν ενωμένες στις διαπραγματεύσεις για τον επόμενο προϋπολογισμό της ΕΕ γύρω από τέσσερις προτεραιότητες. «Πρόκειται για επαρκείς πόρους ώστε να καλυφθούν όλες οι κοινές προτεραιότητες, για τη διασφάλιση της Συνοχής και της Γεωργίας τόσο ως προς τους πόρους όσο και ως προς τους κανόνες χρηματοδότησης, για δίκαιες εισφορές από τα κράτη-μέλη και για το «όχι» στις εκπτώσεις (rebates) στις εθνικές εισφορές. «Θα συνεχίσουμε να συνεργαζόμαστε ώστε αυτές οι προτεραιότητες να αποτυπωθούν στην τελική συμφωνία», κατέληξε η Μελόνι.
Στην αντίπερα όχθη βρίσκονται Γερμανία, Ολλανδία, Αυστρία, Δανία, Σουηδία και Φινλανδία, ενώ στους «φειδωλούς» προστίθεται πλέον ως συνδεδεμένο μέλος και το Βέλγιο.
Παρότι είχε συζητηθεί το ενδεχόμενο έκτακτης Συνόδου τον Νοέμβριο, η ιδέα φαίνεται να απομακρύνεται. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, επικρατεί προβληματισμός ότι μια νέα συνάντηση χωρίς συμφωνία θα ανέδειχνε ακόμη περισσότερο το χάσμα μεταξύ των «27».
Έτσι, το βάρος μεταφέρεται στον Δεκέμβριο. Ο Μερτς, διαπιστώνοντας ότι οι θέσεις παραμένουν «πολύ μακριά», συνέστησε στους ηγέτες να «πάρουν μερικά επιπλέον πουκάμισα», υπονοώντας ότι η κρίσιμη Σύνοδος ενδέχεται να παραταθεί πέρα από το καθιερωμένο διήμερο.
Ο χρόνος πιέζει λόγω των εκλογικών αναμετρήσεων του 2027, που ενδέχεται να δυσκολέψουν τον συμβιβασμό. Για τους πολίτες το διακύβευμα είναι άμεσο καθώς από τον προϋπολογισμό εξαρτώνται οι αγροτικές ενισχύσεις, τα περιφερειακά έργα, οι υποδομές και οι ευρωπαϊκές επενδύσεις της επόμενης επταετίας.
*Οι «Φίλοι της Συνοχής» απαρτίζονται από τα εξής κράτη: Βουλγαρία, Κροατία, Κύπρος, Τσεχία, Εσθονία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Ιταλία, Λετονία, Λιθουανία, Μάλτα, Πολωνία, Πορτογαλία, Ρουμανία, Σλοβακία, Σλοβενία και Ισπανία.
