Σε σκληρή αντιπαράθεση για τα μέτρα αντιμετώπισης της ενεργειακής ακρίβειας εξελίχθηκε, σύμφωνα με πληροφορίες που διαρρέουν από τη συνεδρίαση, η σχετική συζήτηση των Ευρωπαίων ηγετών στη Σύνοδο Κορυφής των Βρυξελλών. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρενέβη ζητώντας ουσιαστική ενίσχυση των συμπερασμάτων, καθώς θεωρεί ότι η μέχρι τώρα διατύπωση δεν ανταποκρίνεται στον επείγοντα χαρακτήρα της κρίσης. Παράλληλα, έθεσε ζήτημα επείγουσας επανεξέτασης βασικών χαρακτηριστικών του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της ΕΕ (EU ETS), το οποίο επηρεάζει το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας και της βιομηχανικής παραγωγής.
Σύμφωνα με πηγές με γνώση των συζητήσεων, ο πρωθυπουργός τόνισε ότι τα συμπεράσματα δεν ανταποκρίνονται στην κατάσταση που δημιουργούν οι αυξήσεις των τιμών ενέργειας, ζητώντας μεγαλύτερη ευελιξία εντός του υφιστάμενου δημοσιονομικού πλαισίου, προκειμένου να εφαρμοστούν στοχευμένα, προσαρμοσμένα και προσωρινά μέτρα στήριξης για ευάλωτα νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Προσδιόρισε μάλιστα και την πηγή χρηματοδότησής τους: το μέρος των πρόσθετων δημόσιων εσόδων που δημιουργείται εξαιτίας του υψηλότερου πληθωρισμού, με ταυτόχρονη διασφάλιση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας.
«Πρέπει να γεφυρώσουμε το χάσμα ανάμεσα στην ανάγκη να δράσουμε και στη δυνατότητά μας να το πράξουμε», τόνισε, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.
Η κρίσιμη φράση στα συμπεράσματα
Το προσχέδιο συμπερασμάτων που έχει στη διάθεσή της η HuffPost αναγνωρίζει την ανάγκη επείγουσας, συντονισμένης ευρωπαϊκής απάντησης με στοχευμένα και προσωρινά μέτρα.
Περιλαμβάνει την παράταση του προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων για τους περισσότερο εκτεθειμένους βιομηχανικούς κλάδους, την αναβολή ορισμένων υποχρεώσεων του κανονισμού για το μεθάνιο, την καλύτερη αξιοποίηση των ευρωπαϊκών διυλιστηρίων και την εθελοντική συγκέντρωση της ενεργειακής ζήτησης.
Το σημείο της διαφωνίας βρίσκεται στην τελευταία φράση της παραγράφου 6, με την οποία το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Κομισιόν να «εξετάσει και να προτείνει, εφόσον χρειαστεί, πρόσθετα μέτρα για την αντιμετώπιση της εκτίναξης των τιμών ενέργειας βραχυπρόθεσμα».
Η αρχική διατύπωση καλούσε ευθέως την Επιτροπή να προτείνει πρόσθετα μέτρα. Ωστόσο, έπειτα από αντιρρήσεις πιο δημοσιονομικά συντηρητικών κρατών, προστέθηκαν οι επιφυλάξεις «να εξετάσει» και «εφόσον χρειαστεί».
Σύμφωνα με προηγούμενη διπλωματική ενημέρωση, ο διευθυντής του γραφείου του Αντόνιο Κόστα είχε χαρακτηρίσει τη συγκεκριμένη φράση ενδεχομένως την πιο σημαντική ολόκληρης της Συνόδου, καθώς από αυτήν θα εξαρτηθεί το περιθώριο για περαιτέρω ευρωπαϊκές παρεμβάσεις.
Η Αθήνα, μαζί με χώρες του Νότου, όπως η Ιταλία, επιδιώκει μεγαλύτερη ευελιξία, ενώ πιο επιφυλακτικές χώρες του Βορρά αντιτίθενται σε γενικευμένες ενισχύσεις, επικαλούμενες το δημοσιονομικό κόστος και τον κίνδυνο αύξησης της κατανάλωσης ενέργειας.
Κόστα: «Αναγκαία τα στοχευμένα και προσωρινά μέτρα»
Την ανάγκη ευρωπαϊκής απάντησης υπογράμμισε και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, με ανάρτησή του ενώ βρισκόταν σε εξέλιξη η συζήτηση.
«Τα στοχευμένα, προσωρινά μέτρα είναι απαραίτητα για να ελαφρυνθεί το βάρος και να περιοριστεί η αστάθεια των τιμών», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι το ενεργειακό κόστος πιέζει νοικοκυριά και επιχειρήσεις και υπονομεύει την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης.
Παράλληλα, τόνισε ότι μακροπρόθεσμα η ΕΕ πρέπει να συνεχίσει να μειώνει την εξάρτησή της από τα ορυκτά καύσιμα.
Τι είναι το ETS και γιατί αφορά τους πολίτες
Στη συνεδρίαση ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε επίσης ζήτημα επείγουσας επανεξέτασης βασικών χαρακτηριστικών του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS).
Πρόκειται για τον ευρωπαϊκό μηχανισμό που υποχρεώνει ηλεκτροπαραγωγούς και μεγάλες βιομηχανίες να διαθέτουν δικαιώματα για τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Στόχος είναι να περιοριστεί η ρύπανση, καθιστώντας οικονομικά συμφέρουσες τις καθαρότερες τεχνολογίες.
Το κόστος, όμως, των δικαιωμάτων μπορεί να μετακυλίεται στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και βιομηχανικών προϊόντων, επηρεάζοντας τελικά επιχειρήσεις και καταναλωτές.
Ο πρωθυπουργός, σύμφωνα με τις πηγές, υπογράμμισε ότι το ETS πρέπει να παραμείνει βασικός πυλώνας της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απανθρακοποίηση, αλλά δεν μπορεί να λειτουργεί σαν να μην έχουν αλλάξει οι συνθήκες από την υιοθέτησή του.
Το προσχέδιο συμπερασμάτων προβλέπει ήδη την ανάγκη διαφανούς και προβλέψιμης αγοράς άνθρακα, προστασίας της ανταγωνιστικότητας και αποφυγής υπερβολικής αστάθειας των τιμών.
Η ελληνική παρέμβαση θέτει πλέον το ζήτημα της προσαρμογής του συστήματος στις σημερινές οικονομικές συνθήκες, παράλληλα με την ανάγκη άμεσης ανακούφισης των καταναλωτών.
Ακόμη και αν οι ηγέτες καταλήξουν σε συμφωνία, τα πρόσθετα μέτρα δεν θα εφαρμοστούν αμέσως, καθώς η Κομισιόν θα πρέπει στη συνέχεια να τα εξειδικεύσει και να παρουσιάσει τις σχετικές προτάσεις.
