«Geo blocking» στην Ελλάδα: Γεωγραφικά αποκλεισμένοι οι Έλληνες καταναλωτές στις online αγορές

«Geo blocking» στην Ελλάδα: Γεωγραφικά αποκλεισμένοι οι Έλληνες καταναλωτές στις online αγορές
|
Open Image Modal
The map of Europe is depicted on a twenty euro banknote in this photo illustration taken in Athens, Greece May 22, 2015. The president of the European Central Bank called on euro zone countries to reform their economies, warning that future growth, in the face of entrenched unemployment and low investment, will be modest. REUTERS/Alkis Konstantinidis
Alkis Konstantinidis / Reuters

Έντονο είναι το φαινόμενο του γεωγραφικό αποκλεισμού (geo blocking) που αντιμετωπίζει η πλειονότητα των Ελλήνων καταναλωτών κατά την πραγματοποίηση αγορών μέσω Ίντερνετ, σύμφωνα με έρευνα του Ευρωπαϊκού Κέντρου Καταναλωτή Ελλάδας.

Όπως δείχνει η έρευνα, μόνο το 10% των συμμετεχόντων δήλωσαν ότι δεν αντιμετώπισαν πρόβλημα σχετικό με γεωγραφικούς περιορισμούς ή αποκλεισμούς. Παράλληλα, οι μισοί εκ των συμμετεχόντων ανέφεραν ότι δεν μπόρεσαν να συναλλαγούν με ηλεκτρονικό κατάστημα, καθώς δεν έγινε αποδεκτή η πιστωτική τους κάρτα.

Σημειώνεται ότι, ακόμα και δεδομένων των capital controls, επικρατεί σύγχυση στο συγκεκριμένο ζήτημα, καθώς το φαινόμενο σε κάποια online καταστήματα του εξωτερικού να γίνονται αποδεκτές οι ελληνικές κάρτες και σε κάποια όχι έχει παρατηρηθεί εδώ και καιρό.

Geo blocking

Παρά τη γενικότερη διευκόλυνση της πρόσβασης σε αγαθά και υπηρεσίες που συνεπάγεται η ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου και η αύξηση των μετακινήσεων εντός της Ε.Ε., σε πολλές περιπτώσεις, εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια, με επιβολή μονομερών περιορισμών από επιχειρήσεις ή εφαρμογή διαφορετικών όρων σε δυνάμει πελάτες, με βάση την υπηκοότητα ή τον τόπο κατοικίας τους.

«Μολονότι μπορεί να υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες η διαφορετική μεταχείριση οφείλεται σε αντικειμενικές και επαληθεύσιμες διαφορές στην κατάσταση των πελατών, ο αδικαιολόγητος γεωγραφικός αποκλεισμός και άλλες μορφές διακρίσεων με βάση την υπηκοότητα ή τον τόπο κατοικίας αντιβαίνουν σαφώς στις αρχές της Συνθήκης Ε.Ε.» τονίζεται στη σχετική ανακοίνωση.

Τα μέτρα αυτά, που συνιστούν τον λεγόμενο γεωγραφικό αποκλεισμό (geo blocking), περιορίζουν άμεσα ή έμμεσα την πρόσβαση των καταναλωτών σε διασυνοριακές προσφορές, με αποτέλεσμα υψηλότερες τιμές για τους καταναλωτές ορισμένων κρατών μελών και πρόσβαση σε περιορισμένο εύρος προϊόντων, υπηρεσιών και ψηφιακού περιεχομένου, άρα λιγότερες ευκαιρίες για ορισμένους Ευρωπαίους καταναλωτές στο εσωτερικό της ενιαίας αγοράς.

Σύμφωνα με την αν. Συνήγορο Καταναλωτή και διευθύντρια του Ευρωπαϊκού Κέντρου Καταναλωτή Ελλάδας, Αθηνά Κοντογιάννη, «είναι πολύ συχνό το φαινόμενο καταναλωτές, ιδίως από τα μικρότερα κράτη μέλη να αντιμετωπίζουν αδικαιολόγητα προβλήματα κατά την παραγγελία αγαθών, υπηρεσιών ή ψηφιακού περιεχομένου (μουσικής, ταινιών, ψηφιακών παιχνιδιών, λογισμικού κλπ.) από άλλα κράτη μέλη της E.Ε.».

Οι πιο συνηθισμένες περιπτώσεις γεωγραφικού αποκλεισμού που αναφέρονται από τους Ευρωπαίους καταναλωτές έχουν ως εξής:

  • Άρνηση αποστολής ή παράδοσης αγαθών και υπηρεσιών σε ορισμένα κράτη μέλη. Μάλιστα, τις περισσότερες φορές, η άρνηση αυτή εκδηλώνεται κατά το στάδιο της ολοκλήρωσης της παραγγελίας, όταν, δηλαδή, ο καταναλωτής έχει ήδη συμπληρώσει αρκετά πεδία, αφιερώνοντας και το σχετικό χρόνο.
  • Άρνηση πρόσβασης σε ιστότοπο εταιρείας άλλου κράτους μέλους, με κριτήριο τη διεύθυνση IP (ή άλλα τεχνικά μέσα που επιτρέπουν τον γεωγραφικό εντοπισμό) που προκύπτει από τη συσκευή ή το δίκτυο του χρήστη.
  • Αυτόματη ανακατεύθυνση σε «εθνικούς» ιστότοπους, αντί των επιλεχθέντων διασυνοριακών, συνήθως με υψηλότερες τιμές προϊόντων και υπηρεσιών, χωρίς δυνατότητα ακύρωσης της σχετικής ενέργειας.
  • Διαφοροποίηση της τιμής ή άλλων όρων ανάλογα με την υπηκοότητα, τη χώρα κατοικίας του πελάτη ή τη γεωγραφική θέση από την οποία έχει πρόσβαση στις υπηρεσίες.
  • Μη αποδοχή πιστωτικών ή χρεωστικών καρτών που έχουν εκδοθεί από πιστωτικά ιδρύματα άλλων κρατών μελών της Ε.Ε..
  • Υποχρέωση του καταναλωτή να αποκαλύψει την υπηκοότητα ή τον τόπο κατοικίας του πριν από την ολοκλήρωση της συναλλαγής. Σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να γίνεται σύνδεση της πρόσβασης σε ψηφιακά ή μη ψηφιακά προϊόντα και υπηρεσίες, ή της αγοράς τους, με την ταχυδρομική διεύθυνση του καταναλωτή ή ακόμη, στις σχετικές φόρμες παραγγελίας, να υπάρχουν προεπιλεγμένοι ταχυδρομικοί κώδικες ή κωδικοί για τηλεφωνικούς αριθμούς που αποκλείουν καταναλωτές από συγκεκριμένα κράτη μέλη.
  • Συμφωνίες διανομής προϊόντων και υπηρεσιών που αναγκάζουν τον έμπορο να μην πωλεί διασυνοριακά ή σε κάποια κράτη-μέλη της Ε.Ε., εγείροντας ζητήματα παραβίασης του θεσμικού πλαισίου για τον ελεύθερο ανταγωνισμό και τήρησης της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας.

Τι έδειξε η έρευνα

Βάσει της έρευνας (26 Φεβρουαρίου- 18 Μαρτίου) προέκυψαν τα εξής στοιχεία:

  • Μόνο το 10% των συμμετεχόντων στην έρευνα δήλωσαν ότι δεν αντιμετώπισαν πρόβλημα σχετικό με γεωγραφικούς περιορισμούς ή αποκλεισμούς.
  • Σε ποσοστό 50% οι συμμετέχοντες Έλληνες καταναλωτές δεν μπόρεσαν να συναλλαγούν με ηλεκτρονικό κατάστημα, διότι δεν έγινε αποδεκτή η πιστωτική τους κάρτα.
  • Σε ποσοστό 30% τους επισημάνθηκε έλλειψη δυνατότητας παράδοσης των επιλεγέντων προϊόντων και υπηρεσιών στην Ελλάδα
  • 44% των συμμετεχόντων, δηλαδή σχεδόν 1 στους 2, απάντησε ότι η τιμή του προϊόντος ή της υπηρεσίας αυξήθηκε κατά τη διαδικασία παραγγελίας, εξαιτίας της εθνικότητας ή του τόπου κατοικίας.
  • Μόνο το 36,36% των συμμετεχόντων στην έρευνα δήλωσαν ότι γνωρίζουν που να υποβάλουν καταγγελία σε περίπτωση που αντιμετωπίσουν ανάλογο πρόβλημα.

Σύμφωνα με έκθεση της Κομισιόν για το ηλεκτρονικό εμπόριο, που δημοσιοποιήθηκε στις 21 Μαρτίου, οι έμποροι λιανικής σε ποσοστό 38% και ψηφιακού περιεχομένου σε ποσοστό 68% εφαρμόζουν γεωγραφικό αποκλεισμό σε καταναλωτές που βρίσκονται σε άλλα κράτη μέλη της Ε.Ε..