Φυτολόγιο 500 ετών φέρνει στο φως απρόσμενες «αποκαλύψεις»

«Η σημασία του είναι ανεκτίμητη» λένε οι ερευνητές.
Open Image Modal
Royal Society/Biblioteca Universitaria di Bologna

Μια συλλογή από αποξηραμένα φυτά και λουλούδια που είχαν συλλεχθεί από τις πλαγιές της Μπολόνια, στην Ιταλία, πριν από 500 χρόνια «ξεκλειδώνει» γνώση για το πώς η κλιματική κρίση και η ανθρώπινη μετανάστευση αλλάζουν τα τοπία.

Τα 5.000 κομμένα και αποξηραμένα φυτά, που είχαν συλλεχθεί μεταξύ 1551 και 1586 από τον φυσιοδίφη της Αναγέννησης Ουλίσε Αλντροβάντι, αποτελούν μια από τις πλουσιότερες συλλογές της εποχής του.

Ο αρχικός σκοπός του Αλντροβάντι ήταν να αναγνωρίσει είδη φυτών και να κατανοήσει ποια θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για φαρμακευτικούς σκοπούς. Σχεδόν μισή χιλιετία αργότερα, τα προσεκτικά αποθηκευμένα δείγματά του βοηθούν τους βοτανολόγους να τεκμηριώσουν τις τεράστιες αλλαγές που έχουν συμβεί στα γύρω τοπία, σύμφωνα με νέα έρευνα που δημοσιεύτηκε από τη Royal Society.

Την εποχή εκείνοι, οι λόφοι της Μπολόνια ήταν πλούσιοι σε είδη που απειλούνται ή ακόμη και έχουν εξαφανιστεί σήμερα, όπως το «μητρικό βαλσαμόχορτο», το οποίο χρησιμοποιήθηκε για ιατρικούς σκοπούς και είναι πλέον πιθανό να έχει εξαφανιστεί στην περιοχή. Ο συνολικός αριθμός των ειδών έχει αυξηθεί από το 1500 μ.Χ, αλλά η ποιότητα της χλωρίδας έχει μειωθεί, με πολλά σπανιότερα είδη να μειώνονται, σύμφωνα με τους ερευνητές. Ο ιταλικός πληθυσμός αυξήθηκε κατά 560% την περίοδο μελέτης.

Το Φυτολόγιο του Αλντροβάντι αποτελείται από 15 βιβλία, το καθένα από τα οποία περιέχει έως και 580 δείγματα κολλημένα σε χαρτί. Η συλλογή περιλαμβάνει σημειώσεις για τη συχνότητα των ειδών, την αφθονία, την οικολογία, τις τοπικές ονομασίες και τις χρήσεις στη λαϊκή ιατρική. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι είναι το παλαιότερο παράδειγμα φυτολογίου που περιέχει τόσο λεπτομερείς σημειώσεις. «Από ιστορικής και επιστημονικής άποψη», γράφουν οι ερευνητές, «η σημασία του είναι ανεκτίμητη».

Ο Αλντροβάντι βοήθησε επίσης στη δημιουργία του βοτανικού κήπου της πόλης, ενός από τους πρώτους στην Ευρώπη. Μια σειρά από σημαντικές συλλογές δημιουργήθηκαν γύρω από την εποχή του και στους αιώνες που ακολούθησαν, με τη Μπολόνια να γίνεται ένα «είδος κοιτίδας της σύγχρονης βοτανικής και βοτανολογίας».

 

 

Συνολικά, η ανακάλυψη υπογραμμίζει τη σημασία των αρχείων αποξηραμένων λουλουδιών, λένε οι ερευνητές. «Μια πρόσφατη επιστημονική τάση είναι να απορρίπτονται αυτές οι συλλογές, οι οποίες θεωρούνται ως σκονισμένες, δυσκίνητες, περιττές επιβαρύνσεις – πολύ ακριβές για αποθήκευση και συντήρηση και πρακτικά αχρείαστες για τη σύγχρονη έρευνα. Δεν υπάρχει τίποτα πιο λάθος από αυτό: τα φυτά είναι απαραίτητες και αναντικατάστατες τράπεζες δεδομένων για πολλά ερευνητικά πεδία», λένε.

Οι παγκόσμιες συλλογές περιέχουν συνολικά 390 εκατομμύρια δείγματα, σύμφωνα με το Index Herbariorum.

(με πληροφορίες από Guardian)